جنگ داخلیok N an1deo
جنگ داخلی
Wikipedia Open wikipedia design.
نگارهای گرفتهشده پس از پایان نبرد گتیسبرگ که از یکم تا سوم ژوئیه ۱۸۶۳ در اطراف شهر گتیزبرگ، پنسیلوانیا میان نیروهای ارتش اتحادیه و نیروهای ارتش ایالات مؤتلفه درگرفت. این نبرد، خونینترین نبرد جنگ داخلی آمریکا بهشمار میآید. جنگ داخلی یا خانهجنگی[۱] یا جنگ شهروندی[۲][۳] هرگونه درگیری مسلحانه عُمده در داخل کشوری واحد است که هدف از آن کسب غنیمت یا هدفی سیاسی از جمله به دست آوردن حاکمیت باشد.[۴] به عبارت دیگر جنگ داخلی به مبارزه میان جناحهای سیاسی یا مناطق مختلف در داخل مرزهای یک کشور[۵] یا جنگ بین گروههای مختلف مردم در داخل یک کشور[۶] یا جنگ بین شهروندان یک کشور[۷] یا نظامیان و شبه نظامیان مسلح یک کشور گفته میشود.[۸] در سالهای اخیر با نقش آفرینی و دخالت نیروهای خارجی و تأمین هزینه از سوی کشورهای دیگر در درگیریهای درونی یک کشور، دادن عبارت «جنگ داخلی» به این درگیریها کار مشکلی است. میانگین طول این جنگها هفت سال است.[۹]
اغلب مورخان میپندارند که جنگهای داخلی از نوع جنگهای درجه دوم میباشد. این قبیل جنگها بر خلاف سایر جنگها موجب پراکندگی و تخریب روحیه و وحدت ملی و مذهبی افراد جامعه میگردد؛ بنابراین میتوان اظهار نمود که فقدان وفاق فرهنگی و نظام اجتماعی منشأ جنگهای داخلی است. با آغاز جنگهای داخلی، خانوادهها، جامعهها و یک پارچگی کشورها از هم میپاشد. زیرا هنگامی که جنگ داخلی اتفاق میافتد، هیچکس از آثار جنگ بی نصیب نمیماند، اسیران به قتل میرسند خانهها ویران میشوند و افراد غیرنظامی آسیب میبینند.
جنگهای داخلی بر حسب زمان
نگارهای از یک گور دستهجمعی متعلق به ایام جنگ داخلی اسپانیا. در این گور که در سال ۲۰۱۴ میلادی در استپار، استان بورگُس کشف شد، اجساد ۲۶ نفر از جمهوریخواهان که توسط ملیگرایان کشتهشده بودند، قرار داشت. هیچ آمار رسمی در مورد تعداد کشتهشدگان این دوران در اسپانیا وجود ندارد.[۱۰]
نگارهای هوایی از یک کمپ پناهندگان سوری در بیابانهای اردن.
از آغاز جنگ داخلی سوریه، بیش از ۳ میلیون نفر از سوریها به کشورهای دیگر فرار کرده و ۷٫۶ میلیون نفر از مردم آن کشور نیز در داخل سوریه آواره شدهاند.•جنگ داخلی نروژ ۱۱۳۰–۱۲۴۰
•جنگ داخلی ژاپن ۱۴۶۷–۱۴۷۷
•جنگهای مذهبی فرانسه ۱۵۶۲–۱۵۹۸
•جنگهای داخلی انگلستان ۱۶۴۲–۱۶۵۱
•جنگ داخلی آمریکا ۱۸۶۱–۱۸۶۵
•جنگ داخلی روسیه ۱۹۱۷–۱۹۲۱
•جنگ داخلی هلند ۱۹۱۸
•جنگهای داخلی ایرلند ۱۹۲۲–۱۹۲۳
•جنگ داخلی اسپانیا ۱۹۳۶–۱۹۳۹
•جنگ داخلی یونان ۱۹۴۶–۱۹۴۹
•جنگ داخلی چین ۱۹۲۸–۱۹۳۷و ۱۹۴۵–۱۹۴۹
•جنگهای داخلی کاستاریکا ۱۹۴۸
•جنگ کره ۱۹۵۰–۱۹۵۳
•جنگ داخلی لائوس ۱۹۵۳–۱۹۷۵
•جنگ ویتنام ۱۹۵۵–۱۹۷۵
•جنگهای داخلی اندونزی ۱۹۶۵–۱۹۶۶
•جنگهای داخلی نیجریه ۱۹۶۷–۱۹۷۰
•جنگ داخلی کامبوج ۱۹۷۰–۱۹۷۵
•جنگ آزادیبخش بنگلادش ۱۹۷۱
•جنگ داخلی لبنان ۱۹۷۵–۱۹۹۰
•جنگ داخلی موزامبیک ۱۹۷۵–۱۹۹۲
•جنگ داخلی یوگسلاوی ۱۹۹۱–۲۰۰۱
•جنگ بوسنی ۱۹۹۲–۱۹۹۵
•جنگ داخلی تاجیکستان ۱۹۹۲–۱۹۹۷
•جنگ کابل ۱۹۹۲–۱۹۹۶
•نسلکشی رواندا ۱۹۹۴
•جنگ داخلی افغانستان (۱۹۹۶–۲۰۰۱)
•جنگ داخلی سیرالئون ۱۹۹۱_۲۰۰۲
•جنگ کوزوو ۱۹۹۹
•جنگ عراق ۲۰۰۳–۲۰۰۷
•جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۱ )
•جنگ داخلی سوریه (۲۰۱۱–تاکنون)
•جنگ داخلی اوکراین (۲۰۱۴–تاکنون)
•جنگ داخلی یمن (۲۰۱۵ میلادی تا کنون)
د سپټامبر یوولسمه او د اسلامی نړۍ کورنۍ جګړه
یکشنبه ۲۲ سنبله ۱۳۹۴ - د پوهنتون استاد او د افغانستان د ستراتيژيکو مطالعاتو انستیتیوت له مشر ډاکتر داوود مرادیان سره د ۸صبح ځانګړې مرکه - مرکه کونکی: فردوس کاوش
یادښت: د ۲۰۰۱ کال د سپټامبر یوولسمې تروریستی برید د اسلامی نړۍ او لویدیځو هېوادونو اړیکو په تاریخ کې یوه نوې پاڼه پرانیسته. دا پېښه له اسلامپاله افراطی ډلو سره د امریکا او ناټو د جګړې پیل و، کومې ډلې چې معاصر تمدن «معاصر جاهلیت» بولی او موخه یې په اسلامی نړۍ کې د نهمې او لسمې میلادی لسیزې د سیاسی نظام احیا کول دی. دا ډلې غواړی نظامونه په پرلپسې توګه خلافت او امارت احیا کړی او د معاصر تمدن ټولې نښې نښانې له منځه یوسی. هغوی ان هغه مسلمانان چې له افکارو سره یې موافق نه دی هم وژنی. ځینې فکر کوی چې دغه وضعیت د امریکایی پوهاند هانتیګتن د وړاندوینې تحقق دی، هغه ویلی وو له سړې جګړې وروسته به نړۍ د تمدنونو جګړې لیدونکې وی. خو ځینې نور فکر کوی چې اوسنی وضعیت په اسلامی نړۍ کې د کورنۍ جګړې له پیل څخه سرچینه اخلی، چې د اور لوګی یې د ټولې نړۍ سترګې ړندې کړی دی. ۸صبح د همدې موضوع په تړاو له ډاکتر داوود مرادیان سره مرکه کړې ده. په لاندې متن کې به دا مرکه ولولئ.
۸صبح: ځینې داسې فکر کوی چې د سپټامبر یوولسمه او له هغې وروسته پېښې د هانټیګټون د تیورۍ تحقق دی. تاسو څه فکر کوئ؟
ډاکتر مرادیان: زه داسې فکر نه کوم. د هانتیګتن تیوری ډېر نواقص لری. له تمدن څخه تعریف ډېر انتزاعی و. د نړۍ پراخ نوښتونه تر اتو تمدنونو لاندې طبقهبندی کېدی نه شی. تمدنونه په ډېرو ځایونو کې سره ورتهوالی لری. اختلافونه له ورتهوالو څخه بیخی کم دی. د هانتیګتن د تمدنونو تضاد، د سپټامبر له یوولسمې د وروسته بدلونونو تفسیر نه شی کولی. ددې پېښې او پایلو په اړه یې لا ډېر جامع تفسیرونه شوی دی. زما په باور د سپټامبر یولسمې پېښه نسبت تمدنونو ته د یو لړ واقعیتونو ښکارندویی کوی. دې پېښې په بېلا بېلو برخو کې له پاتې راتلو او ناکامیو څخه پرده پورته کړه. لومړی دا چې د سپټامبر یووسمې وښوده، چې موږ د عرب نشنالیزم په نوم څه نه لرو، چې وکولی شی د نړۍ ټول عربان سره یو موټی کړی. د سپټامبر یوولسمې پېښې د عرب نشنالیزم بحران په ډاګه کړ. بل واقعیت چې د سپټامبر له یوولسمې پېښې سره څرګنده شوه، په منځنی ختیځ کې د ناکامه دولتونو شتهوالی وو. د سپټامبر له یوولسمې پېښې وړاندې دغه واقعیت د ډېرو له سترګو پټ وو. له دې پېښې وروسته څرګنده شوه، چې نړۍ په منځنی ختیځ کې د ناکامه دولتونو له ستونزې سره مخ ده.
یو بل څه چې د سپټامبر یوولسمې پېښې ورڅخه پرده پورته کړه، د سیاسی اسلام ماتې وه. دې پېښې وښوده چې د سیاسی اسلامسلکلنه پروژه له ماتې سره مخ شوې ده. سیاسی اسلام د هغو کسانو پروژه وه چې غوښتل یې، د لویدیځو تیوریو پر وړاندې یو الترناتیف تدوین کړی. سربېره پردې د سپټامبر یوولسمې پېښې وښوده، چې لویدیځې ټولنې د مسلمانو کډوالو په جذب کې ناکامه دی. یو بل واقعیت چې څرګند شو دا و، چې د هېوادونو په ځانګړې توګه د امریکا متحده ایالاتو ملی امنیت د غیردولتی لوبغاړو پر وړاندې زیان منونکی دی. القاعده یو دولت نه وه. د سپټامبر یوولسمې وښوده چې د امریکا په څېر د یوه ځواکمن هېواد ملی امنیت د غیردولتی لوبغاړو له ناحیې څخه زیان وینی.
۸صبح: خو که چېرې له یوه بل اړخ څخه وګورو، کولی شو ووایو چې د سپټامبر یوولسمې بریدونه او له هغې وروسته پېښې، ارزښتناکه مخامخ کېدل دی، یوې خوا ته معاصر تمدن دی، چې له دموکراسۍ او بشری حقونو څخه خبرې کوی، بلخوا ته داسې ډلې دی چې بیعت، امارت، خلافت او د غیرمسلمانانو وژنه خپل ارزښتونه بولی؟
ډاکتر مرادیان: هو، د اسلام پالو نظری او عملی ناکامی ددغو تاوتریخوالو لامل دی. په تېرو سلو کلونو کې سیاسی اسلام هڅه وکړه، چې د لویدیځ ارزښتی او حکومتی نظام پروړاندې ارزښتی او حکومتی نظام رامنځ ته کړی. دا سیالی روانه ده، خو افراطی اسلامپالو ونه شو کولی، د خپلو ایډیولوژیکو ارزښتونو پر بنسټ، د کار وړ نظام رامنځ ته کړی. د نظام په جوړولو کې ددغو اسلامپالو ناکامۍ تاوتریخوالی ته زمینه برابره کړې ده. که چېرې هغوی نظام جوړ کړی وی، یا په تیورۍ لیکلو کې بریالی وی، دغه احتمال ډېر زیات و، چې له تاوتریخوالی څخه به لرې پاتې شوی وو. کله چې څوک له خپلې عقلانی نظریې څخه دفاع ونه شی کړی او بدیل نظام جوړ کړی، په تاوتریخوالی لاس پورې کوی. یو بل واقعیت هم دا دی، چې افراطی اسلام یوه مډرنه ښکارنده (پدیده) ده. دغه ښکارنده له مډرنه وسیلو څخه کار اخلی، خو الهام یې پخوانی دی. افراطیان توانېدلی له خواله مډرنه وسیلې سره ځانونه وتړی. هغوی تېر وخت له مډرنه وسیلې سره غوټه کړی، سیاسی افکار یې له تېرو پېړیو سره تړاو لری، خو وسیله یې مډرنه ده.
۸صبح: یوه نظریه هم دا ده، چې د نړۍ یوه ډله مسلمانان فکر کوی، چې د فرهنګ او اقتصاد په نړیوال کېدو کې ونډه نه لری، د پرمختګ له بهیره لرې پاتې دی، د بېهویتۍ احساس کوی نوځکه خو له تاوتریخوالی او ترور سره لاس یو کوی، ستاسو په اند ایا دغه نظریه سمه ده؟
ډاکتر مرادیان: که چېرې موږ د اسلامی نړۍ تاریخ ته وګورو، کله چې عربان له پخوانی ایران سره مخامخ شوی، دا سیالی له یوې خوا د واک او خپلې خاورې پراختیا لپاره د دوو قدرتونو مخامخ کېدل و، له بلې خوا دا سیالی ارزښتی او ایډیولوژیک مخامخ کېدل و. د لرغونی ایران ارزښتی نظام، په یوه ډول کثرت ګرا وو. په همدې کابل کې د هندو باورانو، د زردښتیانو او بودایانو عبادت ځایونه وو او هغه وخت د دینونو یو ډول نوښت لیدل کېده. خو کله چې عربان راغلل ویې کولی شول له دغو نوښتونو سره جوړجاړی وکړی. ددې ترڅنګ موږ له هویتی مخامخ کېدو سره هم مخ وو. عربانو په خپله ژبه او قومی پېژندګلوۍ ټینګار کاوه او لرغونو ایرانیانو او خراسانیانو پر خپلې ژبې او پېژندګوۍ، چې دې شخړو څو سلیزې دوام وکړ. ددغسې مخامخ کېدو بله بېلګه، د اسلامی نړۍ او لویدیځې نړۍ ترمنځ رامنځ ته شوه. په اوس وخت کې هم په درې حوزو کې د سیالیو لیدونکی یو. اقتصادی سیالۍ چې اروپایانو رامنځ ته کړه، استعمار یې وکړ، دولتونه یې له منځه یووړل.
وروستۍ مذهبی سیالۍ هم پیل شوې، سید جمالالدین افغانی لومړنی تیورسن و چې هڅه یې وکړه د لویدیځ مډرنیت پر وړاندې یو الترناتیف (ځای ناستی) رامنځ ته کړی. وروسته هم نورو ډلو له لویدیځوالو سره مذهبی سیالیو ته دوام ورکړ. بله سیالی د پېژندګلوۍ سیالی وه، ددغو سیالیو له امله تاوتریخوالی هم رامنځ ته شول. په لویدیځو هېوادونو کې د مېشتو مسلمانانو لویه برخه د لویدیځ او اسلامی نړۍ د فرهنګی سیالۍ قربانی شوه. په منځنی ختیځ کې اسلامپاله ډلې د لویدیځو او اسلامی نړۍ ترمنځ د همدغو مذهبی او هویتی سیالیو ښکارندویی کوی. البته د منځنی ختیځ په وضعیت کې د یو شمېر قدرتونو سیاستونه هم بېاغېزې نه دی. پوښتنه دا ده، چې ایا اسلامی نړۍ باید په دریواړو جبهو کې له لویدیځوالو سره وجنګیږی؟ اسلامپاله افراطیان دې پوښتنې ته مثبت ځواب ورکوی، د هغوی په باور باید په دریواړو جبهو کې له لویدیځو سره وجنګیږی او وینې تویه کړی. خو که چېرې د نړۍ په مختلفو سیمو کې نور تمدنونه په یوه جبهه کې جګړه کوی، په بله جبهه کې جوړجاړی ته سره رسېدلی، د بېلګې په توګه جاپان دموکراسی او بشری حقونه منلی، دموکراتیک سیاسی نظام یې منلی دی، خو د پېژندګلوۍ په برخه کې یې جاپانی ژبه خوندی ساتلې ده او پرې ټینګار کوی. داسې یې نه دی کړی چې په ټولو جبهو کې له لویدیځوالو سره جګړه وکړی. د چین داستان هم همداسې دی. چین سوسیالیزم منلی دی، اوس یې د لویدیځ اقتصاد بازار هم منلی، خو خپل ارزښتی پېژندګلوی یې خوندی ساتلې ده. هند هم خپله خپلواکی ترلاسه کړه، خو د ارزښتونو په حوزه کې یې په ډېرې هوښیارۍ سره عمل کړی دی. دموکراسی او د ګوندونو شمېر او بشری حقونه یې ومنل، انګلیسی ژبې ته یې رسمیت ورکړ، په څنګ کې یې، ژبه او خپله مذهبی پېژندګلوی خوندی کړه. خو په اسامی نړۍ کې، افراطیان د لویدیځ تمدن په ټولو جبهو د باطل کرښه راکاږی، چې دا سم کار نه دی.
۸صبح: فکر نه کوئ، چې د سپټامبر له یوولسمې وروسته د یو شمېر مسلمانانو او لویدیځوالو ترمنځ هویتی جګړه پراخه شوې، ددې هویتی جګړې زور اخیستل د کاریکاتور چاپولو په مقابل کې د یو شمېر مسلمانانو په تاوتریخجنو غبرګونونو کې وینو، همدارنګه داسې ښکاری چې په لویدیځ کې تحصیل کړی مسلمانان له افراطی ډلو سره یو ځای کیږی، آیا دا ټول د هویتی جګړې د پراخېدو ښکارندویی نه کوی؟
مرادیان: هو خو ددې موضوع په څنګ کې باید نور واقعیتونه هم په پام کې ونیسو. د اسلام تمدن له یوې خونړۍ کورنۍ جګړې سره هم مخ شوی دی. ددې کورنۍ جګړۍ لوګی د ټولې نړۍ سترګې ور ړندې کړی دی. د سپټامبر له یوولسمې پېښې وروسته ډېری قربانۍ مسلمانانو ورکړی دی. دغه کورنۍ جګړه په څو برخو کې ده. یوه هم د واک کورنۍ جګړه ده. ترکیه د اسلامی نړۍ مشرۍ لپاره په غیرمستقیمه توګه په جګړه کې ښکېله ده، په همدې موخه نیابتی جګړې مخ ته وړی. سعودی عربستان هم د اسلامی نړۍ مشرۍ لپاره جنګیږی، ایران او پاکستان هم دې جګړې ته د تیارسۍ په حالت کې دی. دا د مسلمانو دولتونو ترمنځ کورنۍ جګړه ده. په مسلمانو دولتونو کې فرقه یی او مذهبی جګړې روانې دی. بلخوا اسلامی نړۍ له څو بحرانونو سره مخ ده. یو له دغو بحرانونو څخه په اسلامی نړۍ کې د دین مشرۍ کولو بحران دی. اسلامی نړۍ په دینی مسایلو کې د مشرۍ مرجع نه لری. د مسیحیت په نړۍ کې شپاړسم پاپ بنډکټ په دینی مسایلو کې وروستۍ خبره کوی.
خو موږ په اسلامی نړۍ کې داسې مرجع نه لرو، چې په مذهبی مسایلو کې وروستۍ خبره وکړی. په تشیع حوزه کې د قم او نجف ترمنځ نښتې روانې دی. د اهل سنت په حوزه کې هم د الازهر، عربستان، پاکستان او ترکیې ترمنځ اختلافونه شته. اسلامی نړۍ د اقتصاد او پرمختیا له ننګونې سره هم مخ ده. پایله یې دا ده چې موږ د داسې اکثریت پټهخوله مسلمانانو لیدونکی یو چې په یو ډول سرخوږی کې ښکېل شوی او ترڅنګ یې یوه افراطی اقلیت، د اکثریت پټه خوله مسلمانانو ژوند ور حرام کړی دی او کله هم له هغوی څخه په نیابت خبرې کوی.
۸صبح: د سپټامبر له یوولسمې پېښې وروسته لویدیځه نړۍ له افراطی ډلو سره په پوځی جګړه کې ښکېله شوه، طالبانو سقوط وکړ، القاعده وشړل شوه، بنلادن ووژل شو، خو وروسته مو ولیدل چې طالبان بیرته راغلل، په منځنی ختیځ کې د ابوبکر البغدادی ډلې سر راپورته کړ، ځینې په دې باوری دی، چې له تروریستی او افراطی ډلو سره د لویدیځوالو مبارزه له ماتې سره مخ شوې ده، تاسو څه فکر کوئ؟
مرادیان: د سپټامبر یوولسمې پېښه یوه غیردولتی لوبغاړی وپنځوله. ټولې هغه ډلې چې تاسو یې نومونه واخیستل، غیردولتی سازمانونه او لوبغاړی دی. لویدیځوالو په تاریخ کې د لومړی ځل لپاره ځانونه له غیردولتی لوبغاړو سره مخ کړل. د لویدیځو هېوادونو ټولې امنیتی، پوځی او بروکراتیکې دستګاوې، دولت محوره دی. د تاریخ په اوږدو کې د لویدیځوالو سیالان دولتونه وو. د سپټامبر یوولسمه لومړنۍ غیردولتی ننګونه وه. د لویدیځو دولتونو ټولنې اداری او پوځی دستګاووې، له سیالیو دولتونو سره د سیالۍ لپاره پېژندل شوې وې، نه له غیردولتی سازمانونو سره د مخامخ کېدو لپاره، نوځکه خو لویدیځ دولتونه له مسلمان افراطی ډلو سره په مبارزه کې له ډېرو ستونزو سره مخ شول. د بېلګې په توګه، د سپټامبر له یوولسمې وروسته د امریکا په ټول استخباراتی سازمان کې هېڅ پښتو ژباړن نه و. د سپټامبر له یوولسمې وروسته لویدیځې نړۍ داسې یوې لوبې ته ور ودانګل چې تجربه او چمتوالی یې ورته نه و نیولی. نه یې مهارت درلود، نه یې وسیله درلوده او نه هم تجربه، چې له همدې امله لویدیځوالو لویې تېروتنې وکړې.
د لویدیځوالو لویه تېروتنه دا وه، چې دینی تاوتریخوالی ته یې جدی پام ونه کړ، بله تېروتنه یې دا وه چې یو شمېر دولتونو ته یې جدی پام وکړ او فکر یې کاوه، چې دغه دولتونه افراطی ډلې کنټرولوی، خو دغه دولتونه هېڅ هم نه وو، وړتیا یې نه درلوده. بله ستونزه دا وه، چې یو شمېر لویدیځو سیاستوالو هڅه وکړه، د بنلادن د تیزس عکس پیاده کړی او هغه د دوښمن کور ته د جګړې له لېږدولو څخه عبارت وو. بنلادن ویلی وو چې د هغه سازمان جګړه د دوښمن کور ته ور وړی، برعکس یو شمېر لویدیځو سیاستوالو هم منځنی ختیځ ته د جګړې لېږدولو نظریه مطرح کړه. د عراق جګړه رامنځ ته شوه او یو شمېر لویدیځ سیاستوال په دې باور وو، چې ښه به وی د جګړې ډګر منځنی ختیځ و اوسی او وسلهوال افراطیان په هماغه منځنی ختیځ کې له لویدیځې نړۍ سره جګړې ته حاضر شی او جګړه د لندن او نیویارک په څېر ځایونو کې پېښه نه شی. دا د لویدیځوالو تېروتنې وې. زموږ د پخوانی ولسمشر حامد کرزی په څېر ځینې فکر کوی، چې هر څه یوه توطیه وه، دا نظریه ناسمه ده. هرڅه توطیه نه وه، خو د یو شمېر لویدیځو سیاستوالو لاسونه هم پاک نه دی او د هغوی تېروتنو جګړه لاپسې پراخه کړه.
۸صبح: ځینې فکر کوی، چې امریکا او لویدیځه نړۍ له دولتونو څخه د هېوادونو بېبرخې کولو سیاست ته دوام ورکوی، د دوی په نظر هماغسې چې د عراق اشغال یوه تېروتنه وه، د بشاراسد له مخالفینو څخه ملاتړ هم تېروتنه ده او توندلارو ته زمینه برابروی، خو داسې مالومیږی چې امریکا د عراق له جګړې څخه پند نه دی اخیستی او اوس غواړی سوریه هم بېدولته کړی؟
مردایان: که چېرې د امریکا له نظره وګورئ، قضیه توپیر کوی. امریکا په منځنی ختیځ کې څو ډوله ژمنې او ګټې لری. امریکا باید خپلو ټولو ژمنو او ګټو ته ورسیږی. مثلآ چې یو پلار د خپلو ټولو اولادونو غم خوری. د امریکا یو لومړیتوب دا دی چې د خپلو سیمهییزو متحدانو ملاتړ له ځانه سره ولری. ترکیه، عربستان او امارات د امریکا له متحدانو څخه دی او دوی ټول له واک څخه د بشار اسد لرې کول غواړی. امریکا نه شی کولی ددغو دریو هېوادونو غوښتنې له پامه وغورځوی. د امریکا بل لومړیتوب له ایران سره یوه اټومی هوکړهلیک ته رسېدل و. د ایران لپاره د بشار اسد ساتل یوه سره کرښه ده، امریکا نه شو کولی د ایران دا غوښتنه له پامه وغورځوی. د النصر جبهې او اسلامی خلافت په څېر ډلې د امریکا لپاره ګواښ دی. بلخوا، په عراق، لیبیا او لبنان کې د تهران سیاسی او مذهبی نفوذ هم د امریکا لپاره د منلو نه دی. نو امریکا په یو وخت کې په سوریه کې څو ډوله ژمنې او ګټې لری او نه شی کولی، یوه یې هم له پامه وغورځوی او بلې ته یې ډېر پام وکړی. د امریکا په سیاستونو کې تضاد او تناقض د امریکا له ځواکمنتوب او ددغه هېواد له متضادو لومړیتوبونو څخه سرچینه اخلی.
۸صبح: خپل هېواد ته راګرځو. ځینې فکر کوې چې زموږ هېواد لکه څنګه چې په سړه جګړه کې د لویدیځ او ختیځ پوځی جګړې ډګر و، اوس هم د افراطی اسلامپالو او معاصر تمدن ترمنځ د جګړې ډګر دی او دواړه خواوې غواړی زموږ په خاوره کې وجنګیږی، فکر نه کوئ چې اوس هم موږ قربانی ورکوو؟
مرادیان: وګورئ لومړی باید په افغانستان کې د افراطپالو د پرمختګ کورنی بستر ته پام سر لارو د داوودخان پر وړاندې پاڅون وکړ او وروسته پاکستان ته لاړل. یانې کورنی عوامل ددغه جریان رامنځ ته کېدو لامل شول. اوس هم د طالبانو بیاځلې پرمختګ کورنی لاملونه لری، نه باید هر څه ته د یوې بهرنۍ پروژې په سترګه وګورو. وروسته د افراطی جریانونو د پرمختګ سیمه هم نه باید له پامه وغورځوو. پاکستان له شپېتمې لسیزې راهیسې د بنسټپاله اسلام له کارت څخه ګټه اخیستل د خپل سیاست یوه برخه ګرځولې ده. ایران هم د ۱۳۵۷ کال د دلوې ۲۲ انقلاب وروسته له افراطی جریان سره مرسته وکړه. موږ په داسې سیمه کې یو چې له افراطی جریان څخه ملاتړ ډېر تود بازار لری. په نړیوال بعد کې لویدیځوالو هم د کمونیزم پروړاندې د بنسټپاله اسلام له کارت څخه کار واخیست، خو له ۲۰۰۱ کال وروسته لویدیځوالو له دغه کار څخه ګټه پورته نه کړه، بلکې له دغه جریان سره یې مبارزه وکړه. په دغه پړاو کې د لویدیځوالو تېروتنې د طالبانو ځواکمنی لامل شو. هېڅ داسې پروګرام نه و، چې لویدیځوال بیاځلې طالبان صحنې ته راولی، زه موافق نه یم، چې لویدیځوالو دې له قصده د افغانستان جګړه پراخه کړې وی.
۸صبح: نو ولې ناټو پر وزیرستان بمبارۍ ونه کړې، کله چې طالبانو سقوط وکړ، د القاعدې او طالبانو جګړه مار وزیرستان ته وتښتېدل او وروسته په هغه ځای کې سره منظم شول. ولې ناټو ترجیح ورکړه، چې له هغوی سره په خوست او پکتیا کې وجنګیږی، خو په وزیرستان بمبارۍ ونه کړی؟
مرادیان: تاسو پوهېږئ، چې پر وزیرستان پاکستان واکمن دی او پاکستان اټومی وسله لری. داسې نه وو چې لویدیځوالو کولی شول په وزیرستان بمباری وکړی، خو نه غواړی. لویدیځوالو نه شو کولی پر وزیرستان لښکرې ور وباسی یا هلته بمباری وکړی، ځکه چې پاکستان اټومی ځواک لری. لویدیځوال د پاکستان چلند ته په تغییر ورکولو کې هم پاتې راغلل، اصلآ د جګړې پر ډګر د افغانستان یو شمېر سیمو بدلولو او ترجیح ورکولو بحث مطرح نه و. دغه وضعیت د لویدیځوالو د ناتوانی حاصل و. بل ټکی دا دی چې د سوریې په څېر د پاکستان پر وړاندې د امریکا سیاست څو لومړیتوبونه لری. له تروریزم او افغانستان سره جګړه د امریکا او پاکستان د اړیکو یوه برخه ټاکی، نه ټوله. د پاکستان د اټومی وسلو جګړه د امریکا په سیاست کې یو لومړیتوب دی. په پاکستان کې ثبات بل لومړیتوب دی او دغه متضاد لومړیتوبونه د اوسنی وضعیت په رامنخ ته کولو کې رول لری. زموږ د پخوانی ولسمشر څرګندونې چې وایی، امریکا او پاکستان مامله کړې، چې په افغانستان کې جګړه لازیاته شی، هېڅ منطقی بنسټ نه لری.
جنگ داخلی
تازه کردن چاپ آنچه به اینجا پیوند دارد... سنخیت شناسی تاریخی جنگ پدیده جنگ جنگ ستارگان جنگ خارجی دلایل پیدایش جنگ
جامعه و علوم اجتماعی > علوم اجتماعی > علوم سیاسی
(cached)
تعریف مبارزه مسلحانه دو گروه یا گروههایی با هویت مشخص و معین علیه یکدیگر را جنگ داخلی میگویند. که هدف هر یک ضربه زدن و از پای در آوردن دشمن مقابل و تحت انقیاد خود در آوردن دیگری است.
نگاه اجمالی اغاب مورخان میپندارند که جنگهای داخلی از نوع جنگهای درجه دوم میباشد. این قبیل جنگها بر خلاف سایر جنگها موجب پراکندگی و تخریب روحیه و وحدت ملی و مذهبی افراد جامعه میگرد. بنابراین میتوان اظهار نمود که فقدان وفاق فرهنگی و نظام اجتماعی منشا جنگهای داخلی است.
دلایل اهمیت جنگهای داخلی از نظر گاستون بوتول •تلفات سنگین و خسارات بیشماری است که در اثر جنگ گریبانگیر مردم یک جامعه میگردد. برای مثال اسپانیا در جنگ جهانی اول شرکت نداشت، اما تلفات آن در کشور در خلال جنگ داخلی چهار ساله (1936ـ1939 میلادی) بیشتر از هر یک از طرفین متخاصمین جنگ بود.
•دلیل دیگر ، طولانی بودن این قبیل جنگها است. دیپلماسی و بین المللی جنگهای داخلی از نوع نزاعهای خانگی و درون مرزی است، و معمولا دولتهای مجاور یا دوست ، آشکارا در این نوع درگیریها مشارکت یا دخالت نمینمایند. زیرا این دخالتها به منزله مداخله در امور داخلی آنها تلقی میشود. مگر آنکه یکی از طرفین علیه دیگری به مجامع بین المللی یا دولتهای دوست و طرفدار آنها شکایت نموده ، و از آنها درخواست مداخله یا کمک کند. به همین دلیل همین ممنوعیتها و عدم مداخلات یا مداخلات بیش از حد ، این جنگها طولانی میگردند.
•ویژگی دیگر تخریب روحیه ملی و معنوی افراد جامعه است. وقتی گروههای متخاصم داخلی به دلایل سیاسی ، نژادی ، مذهبی یا قومی با یکدیگر وارد کارزار میگردند، حتی اگر این جنگها کوتاه مدت باشد و کاملا به یک صلح شرافتمندانه و عادلانه منتهی گردد، باز هم آثار منفی مادی و انسانی که بر یکدیگر وارد آوردهاند و همچنین آثار مخرب تبلیغات روانی علیه یکدیگر که در فرهنگ و تاریخ آنها وارد شده است، به سادگی قابل زدودن نیست. و ممکن است پس از گذشت سالیان دراز بار دیگر این خصومت و خونخواهی بروز نماید.
شیوههای جلوگیری از بروز جنگهای داخلی زدودن آثار مخرب جنگ داخلی از فرهنگ و تاریخ طرفین مستلزم یک کار فرهنگی دراز مدت ، وسیع و برنامهریزی شده از طرف دولت ملی است. در این تلاش فرهنگی علاوه بر اجرای اموری که گروههای متخاصم را به یکدیگر نزدیک میکند و روحیه تعاون و مشارکت جمعی آنان را تقویت مینماید، باید از هر گونه اقدامی که پراکندگی آنان را تشدید میکند و به اتحاد ملی آنان لطمه وارد میآورد، به شدت جلوگیری نمود.
نظریه جامعه شناسان در مورد جنگ داخلی توجه به عواملی که موجب برقراری نظم و ترتیب در جامعه میگردد یا بر هم زننده این امر است، از مسائل مهم مورد توجه جامعه شناسان است. زمانی که مجموعه نهادهای اجتماعی در جهت عملکرد مطلوب حیات و مناسبات اجتماعی به نحوی تنظیم شده باشد، میتوان نتیجه گرفت که آن جامعه از نظم اجتماعی مطلوبی برخوردار است و عنصر تحمل نیروی مخالف و نقش رهبری در بین نیروهای متخاصم بسیار سازنده و تعیین کننده است.
همچنین ببینید •انواع قیام •جنگ احزاب •جنگ تبلیغاتی •جنگ خارجی •دیپلماسی •شورش •طبقهبندی انواع جنگها •وحدت ملی •وفاق فرهنگی
جنگ داخلی
در دفاع از هنر [ضد] بورژوایی
به زعم بنیامین روشنفکر نباید برای «اسنوب»ها و یا برای «کارگران» بنویسد، بلکه میبایست به سیاسیسازی «آگاهی کاذبِ» طبقهٔ خودشان، یعنی روشنفکران ادبی یاری رساند. به بیان دیگر درون طبقهٔ خود و آنجا که بیشترین احساس تعلق را میکند، اما در راستایی خلاف آنچه جامعه و طبقهاش به او دیکته میکند، دست به اقدام زند.پروست در به تصویر کشیدن طبقه خود هیچگونه مصالحهای به خرج نداده است (راوی میگوید: «هر طبقهٔ اجتماعی آسیبشناسی خود را دارد»، اسیر). نزاع طبقاتی به نحوی پررنگ در بافتار اثر حضور دارد. رابطهٔ شارل سوان و اودت دوکرسی از یک سو، و رابطهٔ راوی و آلبرتین از سوی دیگر به عنوان دو رابطهٔ عاشقانهٔ مهم در اثر نمونهٔ بارز تجسمبخشی به نزاع طبقاتی هستند. به شکلی نمادین در هر دوی این روابط، پروست اظهار نظری سیاسی را پیش مینهد: رابطهٔ قشر بالای بورژوازی هم با طبقهٔ کارگر و هم با پتی بوژوازی به هیچ عنوان اختیاری نیست، بلکه رابطهایست از جنس سلطه و از لحاظ فیزیکی و احساسی نوسانهای شدید و مخربی دارد. آنچه گویی پروست قصد نشان دادناش را دارد این نکته است که هیچچیزِ طبیعیای در هیچ رابطهٔ اجتماعی بخصوصی وجود ندارد.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۸/۱۹ 15:29 توسط جنگ داخلی | یک نظر
نیویورک
ارزیابی یک جنبش هرگز کار ساده ای نیست. به ویژه هنگامی که همچنان در جریان و در حال پیشروی است؛ در مسیر مقابله با قدرت، از سر گذراندن فراز و نشیب ها، و تجربه ی برد و باختها. یک جنبش واحد میتواند از چشم اندازهای گوناگون به نحوی متفاوت دیده شود: حتی هنگامی که یک جنبش از منظری کلی تر امیدوارکننده و در اوج توانایی ظاهر می شود، در نگاههای نزدیکتر و جزئی ترْ غالباً همه چیز آشفته تر به نظر می رسد.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۸/۱۳ 13:10 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
اشغال اوکلند مرده است. زنده باد کمون اوکلند.
۱۶ می۲۰۱۲
کلیف پیش روی ما در اوکلند و خارج از اینجا جستجو و پرورش راههای جدیدی برای یافتن یکدیگر است. ما به سرعت در حال رسیدن به نقطهای هستیم که بار سنگین اشغالْ کمون را در خطر پایین کشیده شدن به درون زبالهدان تاریخ قرار میدهد. باید جان تازهای در شبکهٔ رابطههای تمردجویانهمان بدمیم که متکی بر مجمع عمومی اشغال اوکلند یا آن دسته از قهرمانان جنبش که مبارزه را بازنمایی کردند نباشد. این بههیچوجه استدلالی علیه مجمعها یا به نفع عقبگردی به درون گتوهای ضدفرهنگ کوچکی که ما را ایزوله و خارج از موضوع نگه میدارند نیست. برعکس، ما به مجمعهای عمومی بیشتری نیاز داریم که اشکال مختلفی به خود میگیرند و دست به آزمونگری با موضوعات و شیوههای تصمیمگیری (یا عدم آن) و سطوح قرابت میزنند. ما به راههای تازهای برای بازپسگیری فضا و تثبیت یک روحیهٔ متمرد مسری نیاز داریم که ریشه در بسترهای شهری خاص خودمان داشته باشد در همان حال که از چرخهٔ شکستخوردهٔ اقدام به اشغالهایی که سرکوب دولتی را در پی دارند میبریم، چرخهای که جنبش اکنون به آن درغلتیده است. بیش از هر چیز ما شدیداً نیاز داریم با رفقای قدیم و جدید در ارتباط بمانیم و نگذاریم این رابطهها به کل از هم بپاشند.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۶/۱۵ 15:6 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
فرهنگ واژگان اشغالشده
شما ۹0،000منجیان، شورشیان و رادیکالهای آن بیرون تغییری جهانی در تاکتیکهای انقلابی در حال حاضر در جریان است که خبر از آیندهای خوب میدهد. روح این تاکتیک تازه، آمیزهای از التحریر و کمپهای اسپانیا، در این نقلقول فراچنگ آمده است:
«جنبش ضدجهانیسازی اولین گام در مسیر بود. آن موقع الگوی ما حمله کردن به سیستم مثل یک گلهٔ گرگ بود. یک نر آلفا وجود داشت، گرگی که گله را هدایت میکرد، و دیگرانی که از او پیروی میکردند. حالا الگو تکامل پیدا کرده. امروز ما یک دستهٔ (swarm) بزرگ از مردم هستیم.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۶/۱۰ 8:38 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
ترجمه ی اعتراض
«الشعب یُرید إسقاط النظام». این جمله بر تصویر همگان از انقلابهای مصر و تونس حک شده است؛ جملهای که در بسیاری از دیوارنوشتهها، رسانهها، و کتابها تکرار شده. شکی نیست که این شعار به ««مردم سقوط نظام را میخواهند»» ترجمه میشود. این ترجمه برای کسانی که زبان عربی نمیدانند لازم است. اما بر خلاف ظاهر بسیار شفافاش، فرایند ترجمه نه محو گشته و نه خنثی است. ترجمه ظاهراً بر منطق شباهت کار میکند: «الشعب» یعنی «مردم»، «یرید» یعنی «میخواهند» و الخ. اما در واقع با یک تفاوتگذاری مطلق میان اینجا و آنجا، فارسی و عربی، «الشعب» و «مردم» همراه است. اشتباه بنیادینِ منطق شباهت آنجا ست که زبان مقصد و زبان مبدا را تفکیک و تثبیت میکند. «الشعب» همان «مردم» است مادامیکه اولی در زبان عربی و دومی در زبان فارسی باقی بمانند. در مقابل، پراکسیس ترجمه دقیقاً بر همان حرف ربط میان این دو، یعنی بر تفاوتشان نیروگذاری میکند، بر مناسبات نیروی میان متنها و زمینهٔ اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی آنها که پیش از فرایند ترجمه در هر دو سوی آن وجود دارند. در اینصورت، خودِ جملهٔ «الشعب یُرید إسقاط النظام» ترجمهٔ مجموعهای از خواستها و نیروهای اجتماعی در قالب یک شعار واحد است. جملهای که مصریها از زبان اعتراضیِ تونس (بهرغم یا بهخاطر یکسان بودن زبانهایشان) ترجمه کردند و به آن معنایی دیگر بخشیدند. ترجمه الشعب (تونس) به الشعب (مصر) چه معنایی دارد؟
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۵/۱۹ 11:38 توسط جنگ داخلی | یک نظر
زمان را اشغال کنید
جالبتوجهترین نکته در مورد جنبش اشغال نه استراتژیِ حفظ مکان به هرقیمتی، بل پیچیدگیای است که با اشغالِ زمان در تصویر ایستای مکان بهوجود آورده است. این مطلب به معنای گرایش به رویکردی تاکتیکی و منعطف است، بهگونهای که نه تنها پاسخگوی الزامات متغیرِ موقعیتهایی باشد که از بالا تحمیل میشود، بلکه از آن مهمتر، این فرصت را فراهم آورد تا موارد جدیدی هم از پایین مطرح شوند. در واقع، با مطرح کردن یک دورهٔ زمانی نامحدود برای رویدادهای جنبش اشغال، وقایع بعدی لاجرم به سمت زمان [امر زمانمند] گرایش مییابند تا مکان [امور مکانی]. مهمترین نقطهٔ قوت جنبش و همچنین علت اینکه استراتژی مکانی تا کنون بهخوبی جواب داده، در همین امر نهفته است. حتی زمانی که کِن ناب و بسیاری دیگر اشغال را به ترویج اشغالِ کارخانهها و دانشگاهها از سوی موقعیتگرایان در رخدادهای می۶۸ فرانسه مرتبط دانستند، باز هم نباید از نظر دور داشت که مسالهٔ اصلی موقعیتگرایان صرف مکان نبود، و زمان را نیز شامل میشد. فراخوانِ آنها ـ همانطور که اشغال هم هر چه بیشتر به این سمت حرکت میکند ـ برای «خلق موقعیتها» بود
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۵/۰۷ 10:25 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
چه کسی از قرمز، زرد و آبی میترسد؟
رنگها چه جایگاهی در تاریخ کشمکشها و مبارزات سیاسی اشغال کردهاند؟ بدون شک انتخاب یک رنگ برای یک موضع یا جریان سیاسی در آغاز تا حدی زیادی تصادفی بوده (تنها استثنا رنگ سرخ است که مستقیماً از طبیعت نمادپردازی شده، از خون کاگران ۱۸۴۸). اما در طول تاریخِ مبارزاتْ این رنگها هم با بار سیاسی شارژ شدهاند، تا جایی که ایدئولوژیهای مشابه به همان رنگی گرایش دارند که در تاریخ خود نمادپردازی کردهاند. البته هیچ رابطهٔ مستقیمی میان یک رنگ بهخصوص و یک ایدئولوژی مشخص وجود ندارد، و مثلاً رنگ سرخ علاوه بر ایدئولوژیهای چپ، رنگ غیررسمیِ حزب جمهوریخواه هم بهحساب میآید (ضمن اینکه حزب جمهوریخواه در زمان جنگ داخلی در مقام حزب مخالف بردهداری شکل گرفته بود). در هر صورت، هر رنگی تبلورِ تاریخِ ناهمگونی از مبارزات است؛ رنگ سیاه و آنارشیسم؛ رنگ آبی و احزاب محافظهکار؛ نازیهای لباسقهوهای؛ لیبرالهای زرد و به همین منوال رنگ سفید، سبز و غیره. اما رنگ بنفش در این منظومه چه جایگاهی دارد؟
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۴/۱۰ 16:16 توسط جنگ داخلی | یک نظر
دربارهٔ تصویر حیوانات در فیلمهای برسون
استفان بوکو
فیلم به عنوان تکنیکیترین هنر، بهترین نمونهٔ هنر زیباشنانه است، زیرا برابری همه چیز را از خلالِ بی تفاوتیِ چشمی خودکار آشکار میکند. این چشم خودکار، که از هر گونه ارادهٔ سوبژکتیو نسبت به هنر رها شده است، هیچ تفاوتی میان انسانها، حیوانات، طبیعت و اشیا لحاظ نمیکند: «برای ماشین تمایزی وجود ندارد. ماشین، انسانها را به واسطهٔ وظیفه ای علمی یا فنی و برای تضمین توافقی دموکراتیک میان وضعیتهای عالی و بنیادین برابر نمیکند. بلکه به سادگی آنها را زمینی یا ناسوتی میکند تا تصویری یکسان را به مشارکت بگذارند؛ تصویری از یک قسم رویهٔ هستی شناسانه». ایدهٔ رانسیری راجع به مادیتِ برابری طلبِ فیلم، موتیف کلاسیکی از فیلم را به روز میکند که قدرت زیباشناسانهٔ فیلم را در تناظر با امر تصادفی، امر پست و امر روزمره قرار میدهد: تصویری از دخترِ ماهیگیر بی نام در والتر بنیامین، تاملاتی دربارهٔ یک پیاده رویِ باران خورده در آندره بازن، و «لرزیدن برگها در باد» در زیگفرید کراکوئر.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۳/۱۵ 15:3 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
پداگوژی گداری
سرژ دنی
در سال 1968 یک نکته برای رادیکالترین فیلمسازان- یعنی چپگراترین آنها- قطعی بود: باید بیاموزیم چگونه سالن سینما را ترک گوییم (شیفتگی به سینما و تاریکاندیشی را کنار بگذاریم) یا حداقل آن را به چیز دیگری پیوند دهیم؛ و برای آموختن باید به مدرسه رفت، البته نه «مدرسهٔ زندگی» بلکه تلقی سینما به مثابه یک مدرسه. این رویهای بود که با آن گدار و گورن فضای سینماتوگرافیک را به یک کلاس درس تبدیل ساختند، و بدین ترتیب دیالوگ به خوانش دروس، صدای روی تصویر به حرفهای سر کلاس، تصویربرداری به بخش عملیِ آموزش، موضوع فیلم به سرفصل دورهٔ درسی («رویزیونیسم»، «ایدئولوژی») و فیلمساز به مدیرمدرسه، معلم و یا مشاور بدل شدند. به این ترتیب، مدرسه محلِ مناسبی میشود که ما را از سینما دور کرده و با «واقعیت» آشتی میدهد (واقعیتی که بناست تغییر داده شود).
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۳/۰۲ 15:15 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
هنر و مالتیتود
هانس اولریش ابریست در گفتگو با آنتونیو نگری
جامعه تا آنجایی خود را در هنر متجلی میسازد که یک تصمیم به یک فرم تعین میبخشد. من مشخصاً به مفهوم «اراده به هنر» علاقهمندم ــ به این قابلیت برای تبدیل کردنِ محتوای فرهنگی و اجتماعی یک دوره به یک تصویر. اما توجه داشته باشید که به یک تصویر کاملاً مشخص، یعنی تصویری که یک سبک را تولید میکند، یا دقیقتر آنکه خود به آن بدل میشود. آنچه برای من مهم است شباهت آن به ایدهٔ تصمیم سیاسی ست. این ارادهٔ به هنر را میتوان همچون چیزی فهمید که به بهترین شکل آنچیزی را به تصویر میکشد که تصمیم سیاسی حقیقی است. تمام این-ها از نقطهنظر ضرورت بازسازیِ پدیدهٔ تصمیمگیری بسیار مهم هستند. ما چگونه به یک تصمیم نایل میشویم؟
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۲/۲۶ 16:25 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
... تا دوباره از سر گرفته شود...
«وقتی در گذر از این زمانهٔ مغشوش به پشت سر مینگرم، تنها چیزی که میبینم سازههاییاند که آن را برای من ساختهاند یا کلمات و چهرههایی که یادآور آنهایند. روزها و شبها، شهرها و آدمها و در زیر آن جنگی بیانقطاع». اینچنین دوبور تجربهٔ خود را کاملاً جمعی میبیند، تاریخی از شکستها و پیروزیهای جنبشهای ضدسرمایهداری. برای همین در متن تصاویر فیلم این بیان نسلی با تصاویری از پاریسی که دیگر وجود ندارد پیوند میخورد و همچنین با «چهرهها» ی معشوقهها؛ و ما در طول فیلم به شکلی پنهان با قسمی برهمنمایی چهرهها مواجهایم از زنها به همنسلان و از آنها به خودش.
«دوست من، اگر من و تو میتوانستیم از این جنگ بگریزیم و تا ابد جاوید و جوان زندگی کنیم، من خود هیچگاه دوباره نمیجنگیدم اما هزاران مرگ اطرافمان را گرفته و هیچکس نمیتواند از آنها بگریزد، پس بگذار حمله را آغاز کنیم». او این حمله را از طریق «اثری سینماتوگرافیک» ادامه میدهد که در ضدیت تمام با مفهوم سینما و عناصر سازندهاش است. طبیعی است که در این راه اثرش غامض، دیریاب و برای درک جهان سرمایهداری هضمناشدنی است؛ «به سختی میتوانی مدعی شوی که برای عصر حاضر زیادی سنگین فکر میکنم، به هر حال نگراناش نیستم، چراکه خود وضعیتِ دشوار از امید سرشارم میکند».
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۲/۱۵ 13:13 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تفاوت و تکرار: دربارهٔ فیلمهای گی دوبور
جورجو آگامبن
انسانْ یگانه موجودی است که به تصاویر به طور فینفسه علاقهمند است. حیوانات به تصاویر بسیار علاقهمندند، اما تا جایی که گول بخورند. میتوانید به یک ماهیِ نر تصویر یک ماهیِ ماده را نشان بدهید و حیوان نر اسپرم خود را بیرون میریزد؛ میتوانید یک پرنده را با تصویر پرندهٔ دیگر گول بزنید تا آن را به دام بیندازید. اما وقتی حیوان متوجه میشود که با یک تصویر سروکار دارد، به کل علاقهٔ خود را از دست میدهد. اما انسان حیوانیست که به تصاویر علاقهمند است وقتی آنها را همانطور که هستند تشخیص میدهد. به همین خاطر است که به نقاشی علاقه دارد و به سینما میرود. تعریف انسان از این نقطه نظر خاص میتواند این باشد که انسان حیوانِ سینما-رو است. او به تصاویر علاقه دارد حتی پس از آنکه متوجه شده آنها موجوداتی واقعی نیستند.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۲/۱۱ 12:14 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
سینما را ویران کنید! سرمایه را ویران کنید!: جامعهٔ نمایش گی دبور (۱۹۷۳)
جامعه نمایشی که دبور در فیلم ۱۹۷۳ خود تحلیل کرد، دستنخورده نمانده است، بلکه از دشمنان خود بسیار آموخته. نمایشی که به دو دستهٔ متمرکز (بوروکراسی سوسیالیستی)، و منتشر (لیبرال دموکراسی کاپیتالیستی) تقسیم میشد، اکنون به کمال یک «نمایشِ انتگره [یکپارچه]» رسیده است. این مطلب در مورد سینما نیز صادق است. بر خلاف ادعاهای سادهلوحانهٔ پایان یا مرگ سینما، شیوههای تولید و توزیع سینمایی، سینما را شدیداً به یک سینمای نمایشی مقید میسازند. دبور میگوید «از زمانی که هنر مرده، به راحتی میتوان پلیسها را در لباس هنرمند پنهان کرد». به عبارت دیگر حکومت تا جایی در هنر رخنه کرده که آن را به یکی دیگر از مکانیسمهای متقاعدسازی عامه بدل ساخته است. اینکه پتانسیلهای سینما در زمانهٔ نمایش انتگره که در آن به سر میبریم هنوز پابرجا باشند، سوالی است که ما باید بدان پاسخ دهیم.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۲/۰۴ 13:51 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تعلیق تعلّق علاقه معلّق
این نمونههای قرن بیستمی یا معاصر از تعلیق نشانگر یک گسست ریشهای از تعلیق قرن نوزدهمی هستند. چنین گسستی، و چنین بدبینیای نسبت به آن عقلانیت که میخواهد جنایت را مانند یک معادلهٔ ریاضی حل کند (توگویی در صورت مشخص شدن متغیرهای کافی هر جنایتی رمزگشایی خواهد شد)، بیش از آنکه به رشد و گسترش تعلیق در جهان روایت مربوط باشد، به یک شکست تاریخی اشاره دارد؛ به در هم شکسته شدن عقلباوریِ روشنگری یا همان ستون فقرات تمدن غرب در قرن بیستم. نمونههای هوشمندانهٔ تعلیق در چند دههٔ اخیر همواره با این معضل درگیر شدهاند که جهان برسازندهٔ تعلیق، آن جهان پیشرفتگرا و عقلباورِ قرن نوزدهمی که هیچ مانعی سر راه خود نمیبیند و همهچیز را بهچنگآمدنی متصور میشود، در نهایت به کارخانههای تولید مرگ منجر شد.
ادامه مطلب + ۱۳۹۲/۰۲/۰۱ 2:1 توسط جنگ داخلی | یک نظر
با همدیگر همهجا را اشغال کنید
آدام کورنفورد
وال استریت را اشغال کنید و لوپِ شیکاگو را و همینطور سیتی آو لاندن و باندرا کورلا [بمبئی] و پاسئو دو لا رفورما [مکزیکو سیتی] و نیهومباشی [توکیو] و پودونگ [شانگهای] و بانکنویرتل [فرانکفورت] و پاریدپالاس [زوریخ] و هر غدهٔ طفیلی دیگری که با میلیونها دهان قلابدارشان جمجهٔ پُردرد جهان را به نیش کشیدهاند میدان التحریر را اشغال کنید و همینطور پورتا دل سول و پیاتزا دی اسپانیا و میدان لیبرتی و ترافالگار و پلاس دو لا کونکورد و آکروپولیس و میدان سرخ و الکساندرا پلاتز و میدان تیانامن و فلکهٔ اُگاوا و هر جای دیگری که اعتبار حکومت در همشکسته و منقضی شده است
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۲/۲۵ 15:4 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
ایدۀ عدالت
جورجو آگامبن
امر ازیادرفته چه میخواهد؟ نمیخواهد که به یاد آورده یا بازشناخته شود، بلکه عدالت میخواهد. در حالی که عدالت، که امر ازیادرفته بدان، مادامی که عدالت است، اعتماد دارد، نه میتواند نام آن را بر زبان راند و نه به آگاهی درآوردش، بلکه پاسخ چارهناپذیر عدالت، درمقام مجازات، فقط گریبان چیزهای ازیادرفتنی و کیفردادنی را میگیرد ــ عدالت برای امر ازیادرفته هیچ کلمهای سراغ ندارد (عدالت درحکم انتقام نیست، چیزی را مطالبه نمیکند).
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۲/۲۳ 16:20 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تعاریف
موقعیت برساخته ـــــ لحظهای از زندگی که بهصورت عامدانه و انضمامی توسط سازماندهی جمعیِ حال و هوایی وحدتبخش و بازی رویدادها برساخته شود.
سیتواسیونیسم، موقعیتگرایی ـــــــ واژهای بیمعنا که بیدلیل از واژهٔ پیشین [سیتواسیونیست] مشتق شده است. چیزی تحت عنوان سیتواسیونیسم وجود ندارد، زیرا چنین مفهومی مستلزم یک دکترین برای تفسیر شرایط موجود خواهد بود. مفهوم سیتواسیونیسم آشکارا توسط دشمنان موقعیتگرایان اختراع شده است.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۲/۱۳ 17:44 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
یک آپارتمان را تصور کنید، جایی در پاریس. پنجرهها پوشیده شدهاند تا جلوی نور گرفته شود، و در داخل آن هفت یا هشت تلویزیون همیشه روشن هستند. یکی تصاویر ماهوارهای از کره میگیرد، دیگر از چین، و سومی روی تلویزیون فرانسه گیر کرده است. بر روی صداهای این تلویزیونها، صداهای گوناگون جنگل پخش میشود. اتاق به شکل بینقصی تمیز و مرتب است، پر از کتاب، نوار ویدئو، و یادگاریهای یک عمر سفر و دوستی. ساکن این آپارتمان کریس مارکر است، و بیشتر وقت خود را صرف ضبط کردن برنامههای تلویزیونی، و نوشتن آرشیوهای صوتی-تصویری برای آینده میکند. او پا روی پا میاندازد و روی یک مبل هم مینشیند هم میخوابد، مثل یک میمون پیر که هیچ استفادهای برای تخت ندارد. مهمانان او را مهربان و مودب در مییابند، کسی که تند حرف میزند و تند فکر میکند (اگرچه هیچ فایدهای ندارد اگر بخواهید به حرف زدن با او ادامه دهید، وقتی برنامهای در مورد طوطیها در یکی از کانالهای حیات وحش شروع شود). اما در پایان روز، او ترجیچ میدهد که با خودش تنها باشد، و جهانهای خودش را با ضبط کردن و تامل کردن در مورد تصاویری که گرفته خلق کند، و آنها را همچون آینهها و نقابهایی برای عمیقترین خاطرات و امیال تاریخهایی که ما زندگی میکنیم توقیف کند.
(چشمی که می نویسد)
+ ۱۳۹۱/۱۲/۱۳ 17:40 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تحشیه بر اقتباس سینمایی
کلمات و تصاویر به دو گونهٔ صرفاً متفاوت تعلق ندارند، آنها دو گونهٔ متضاد هستند، تا جایی که «بخش اعظم تاریخِ فرهنگ را نبرد سلطهجویانه میان نشانههای زبانی و تصویری تشکیل میدهد». در چنین شرایطی اقتباس یک متن ادبی در قالب یک اثر سینمایی مانند تغییر جبهه در حین جنگ است. گذرگاه میان کلمه و تصویر، نه یک محیط انتزاعی یا عاطفی، که یک میدان نبرد تاریخی و نشانه-شناختی است. ترجمهناپذیریْ وضعیت یا زمینهای است که هر اقتباسی پیشاپیش در آن محاط شده. در هر شباهتی که نقطهٔ اتصال فیلم با اثر ادبی بهحساب میآید، یک افتراق یا یک عنصر انتقالناپذیر کتمان شده است. و هرچه این شباهت بیکم-وکاستتر، سرکوب درجهٔ صفر اقتباس شدیدتر.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۲/۱۱ 13:10 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تحشیه بر نظریه فیلم
دوربینِ اول شخصیت اصلی را دنبال میکند و او را چنان در قاب خود جای میدهد که هیچ گسستی میان تجربهٔ خود و ماجراجویی-های او احساس نمیکنیم. دوربین دوم اما ناگهان از شخصیت اصلی فاصله گرفته و به شکلی سوبژکتیو در فضای میان کاراکترها حرکت میکند. دوربین سوم نه به دنبال شخصیتها میرود و نه نقشی سوبژکتیو برای خود قائل است؛ این دوربین در کنار بازیگران قرار میگیرد (پازولینی). حتی ممکن است نقش دوربین واژگون شود، و در لحظات خاصی شخصیت اصلی فیلم به ما نگاه کند، مانند هریت اندرسون در تابستان با مونیکای برگمان.
بررسی این تفاوتها نیازمند یک نظریه در عامترین معنای آن است، یعنی فرایندی که در برابر پراکسیس یا کنش سینمایی (همان فیلمسازی) قرار بگیرد و با انتزاع و تامل در مورد پدیدهها و رویههای سینمایی، از مواجههٔ بیواسطه با تاریخ سینما جلوگیری کند.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۲/۰۷ 12:33 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
مانیفست
پس موقعیت حقیقتاً چیست؟ [موقعیت] تحقق یک بازی برتر است، به عبارت دقیقتر برانگیختن این بازیای که حضور انسانی نام دارد. بازیگران انقلابی از تمام کشورها میتوانند در بینالملل موقعیتگرایان [I. S.] به هم بپیوندند تا دستبهکارِ خروج از پیشتاریخ زندگی روزمره شوند.
از این لحظه، ما سازمان خودآیینی از تولیدکنندگان فرهنگ جدید را پیش میگذاریم، که از سازمانهای سیاسی و اتحادیهایِ در حال حاضر موجودْ مستقل خواهد بود، زیرا ما هر نوع قابلیت سازماندهیِ آنها را انکار میکنیم، مگر صرفاً برای اصلاح امر موجود.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۲/۰۵ 17:41 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
ژان-لوک گدار و گروه ژیگا ورتوف
اولین و سادهترین فرض سبک فیلمیِ از لحاظ نظری آگاه و شدیداً سیاسیشدهٔ گروه ژیگا ورتوف رد سینما وریته، یا هر نظریهٔ فیلم دیگری است که از توانایی سینما برای به چنگ آوردن یا بازتاب دادن واقعیت دفاع میکند. برای گدار و گورن این انگاره اساساً کاذب بود. بدینترتیب برای گروه ژیگا ورتوف نیازی وجود ندارد که به شکل مستقیم با واقعیت روزمره یا ملموس سروکار داشته باشند، خصوصاً به شیوههایی که توانایی آنها را برای مداخله بهنحوی رادیکال در آنچه از آن فیلم گرفته میشد کاهش دهد. مسئلهٔ سیاسیِ کلیدیْ فرم فیلم بود و نه محتوای آن. همانطور که لوساژ مینویسد، پس از ۶۸ گدار «وظایف سیاسی خود را کمابیش منحصراً بهمثابه وظایف استتیکی تعریف کرده بود». برای گدار و گورن «ساختن فیلم به شیوهای سیاسی به معنای... پیدا کردن بهترین ترکیب صداها و تصاویر برای فیلمهای «انقلابی» بود».
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۱/۱۱ 13:12 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تقریباً
من در انتظار هیچای که خواهم بود لبخند میزنم.
دستکم لبخند میزنم: لبخند زدن خودش چیزیست.
ما همگی محصولات رومانتیسیزم هستیم،
و اگر محصولات رومانتیسیزم نبودیم، احتمالاً هیچ نبودیم.
ادامه مطلب
+ ۱۳۹۱/۱۱/۰۶ 19:0 توسط جنگ داخلی | یک نظر
کاپیتالخوانی با دیوید هاروی
نقد اقتصاد سیاسی پیش از هر چیز باید زبان آن نقد را نیز تولید میکرد. سرمایهداری تا پیش از مارکس، امکان نقد شدن نداشت، چون هم زبان را مصادره کرده بود، و هم با طبیعی جلوه دادن خود، واقعیت را. به این ترتیب کتاب کاپیتال در آنِ واحد، نقدی است بر اقتصاد سیاسی و نیز زبانی است که این نقد نیاز دارد. این زبان تنها به عبارات «کار مزدی» «ارزش اضافی نسبی» و «انباشت اولیه» محدود نمیشود، بل بیش از آن به متدلوژی نقد اشاره دارد که از کالا (یعنی انضمامیترین چیزی که پیش روی ما ست) شروع میکند، با فرایند انتزاع به شیوهٔ تولید میرسد و در آخر به کالا بازمیگردد. چیزی شبیه اینکه یک پیاز را لایه لایه پوست بکنید، تا به مغز آن برسید و آنگاه ببینید چگونه رشد میکند و سپس لایه لایه برگردید به سطح آن تا دوباره ببینید که این پیاز چیست.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۱/۰۴ 14:33 توسط جنگ داخلی | یک نظر
دوران ترور به روایت آندره وایدا
روبسپیر و دانتون دو خط فکر سیاسی را نمایندگی میکنند که جدال میان آن دو هنوز هم به قوت خود باقی است. روبسپیر خشونت انقلابی را ناگزیر میداند و دفاع از انقلاب را به قطعیت گیوتین میسپرد. در مقابل، دانتون آرمانهای فردگرایانه و آزادیخواهانهٔ انقلاب را حق خود میداند و حاضر نیست نقش خود را از قابلهٔ انقلاب به قیم آن تغییر دهد. اما کدام یک از آنها به مازاد انقلاب فرانسه وفادار ماندهاند؟ چه چیزی به خشونت انقلابی مشروعیت میبخشد؟ چه چیزی دانتون را از فرصتطلبی متمایز میکند که آرمانهای انقلاب را در راستای منافع شخصی خود خرج میکند؟ به زعم وایدا، ماجرای دانتون نه یک رویداد تاریخی سپری شده، بل معضلی تاریخی-سیاسی است به قدمت انقلابهای مدرن.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۰/۲۵ 18:11 توسط جنگ داخلی | یک نظر
مانیفست هنر جمعی
۱. ما معتقدیم که تنها در شرایط گشودهٔ سیاسی، سخن گفتن از هنر بامعناست و تنها در همین شرایط، میتوان موتور هنر را به کار انداخت تا در رخداد مشارکت کند و به آن وفادار بماند. ازاینرو، مساله بر سر مکرر بودن فلسفهورزیها دربارهٔ هنر نیست؛ مساله بر سر قاب گرفتنِ هنر، از خلال خورشید تابان حقیقت در وضعیت کنونی سیاست واقعی است. ۲. ما معتقدیم که انقلاب حقیقی نه کشاندن گذشته به حال، که ختم ریشهای گذشته است؛ چرا که «ستمدیدگان، ستم دیدهاند». ما بریدن از هرگونه حفظ خائنانهٔ سنتها را فریاد میزنیم و به اصالت امکان سیاسی ترجمه تن میسپریم. هنر تلفیقی، فرم سیاسی عصر ما نیست.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۰/۱۹ 19:45 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تحشیه بر کایوتی
کایوتی بر اساس توصیف مارک تواین از این حیوان (گرگ صحرایی آمریکای شمالی) شخصیتپردازی شده. «یک اسکلت مریض احوال، لاغر و دراز که آدم از دیدنش پشیمان میشود»، «یک استعارهٔ زنده و متحرک از خواستن. او همیشه گرسنه است». این جملهٔ آخر نه تنها پاسخ روشنی ست به اینکه چرا کایوتی با اینهمه پولی که برای خرید موشک دارد نمیرود یک شکار دیگر بخرد، بلکه روشنگر نکتهای بسیار اساسیتر است؛ اینکه چرا کایوتی به رغم تمام ایدههای عجیبش همواره محتوم به شکست است. کورت گلدشتاین در پسگفتار کتاب «ساختار ارگانیسم» ارگانیسم آسیب دیده یا بیمار را ارگانیسمی معرفی میکند که فقط میتواند در جستجوی بقای خویش باشد (و حتی نمیتواند در جستجوی بقای خویش نباشد). این ارگانیسم به هبچ عنوان آمادگی پذیرش ضربههای تازه را ندارد. به عبارت دیگر از آزادی بیبهره است.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۰/۱۷ 12:54 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
تزهای دربارۀ فویرباخ
کارل مارکس
(نسخۀ ویرایششدۀ انگلس، ۱۸۸۸)
۱
نقصانِ هر ماتریالیسمِ تاکنون موجود ــ ازجمله نوع فویرباخی ــ این است که چیز [برابرایستا، عین]، واقعیّت [فعلیّت]، حسّانیّت [Sinnlichkeit]، فقط تحت شکلِ ابژه [Objekt] یا تحت شکلِ تعمّق [Anschauung، شهود]، درک میشود؛ اما نه بهمنزلۀ فعالیّتِ حسّانیِ بشری، پراکسیس، نه بهشیوۀ سوبژکتیو [ذهنی]. از اینرو چنین شد که وجه فعّالانه، در تمایز با ماتریالیسم، از سوی ایدئالیسم بسط یافت ــ اما فقط بهشیوهای انتزاعی، زیرا ایدئالیسم طبیعتاً چیزی از فعالیّتِ واقعی، حسّانی، بهطور فینفسه نمیداند. فویرباخ خواستارِ ابژههای حسّانی، ابژههای واقعاً متمایز از ابژههای فکری، است؛ اما او خودِ فعّالیتِ انسانی را بهمنزلۀ فعالیّتِ عینی [برابرایستایی، gegenständliche] درک نمیکند. ازاینرو او در ذاتِ مسیحیّت فقط رفتارِ [رویکردِ] نظری را بهمنزلۀ رفتارِ انسانیِ راستین مینگرند، حالآنکه پراکسیس فقط در شکلِ کثیفـیهودیِ تجلّیاش درک و تثبیت میشود. ازاینرو او دلالت و اهمیتِ فعالیّتِ «انقلابی»، فعالیّتِ عملیـانتقادی، را درنمییابد.
ادامه مطلب + ۱۳۹۱/۱۰/۱۳ 14:4 توسط جنگ داخلی | یک نظر
گونزو ژورنالیسم
خبرنگار گونزو خود را یک مشاهدهگر مجزا از وقایعی که گزارش میکند نمیداند. وی خود را به بخشی از رویدادها تبدیل میکند، چه بر حسب اتفاق یا با انتخاب آگاهانه در شکلگیریِ رویدادها و نتایج آن مشارکت میکند. این تضادِ ریشهای با اصل بیطرفیْ پیامدهای بسیاری در سبک گونزو ژورنالیسم به دنبال دارد: یک گزارش گونزو داعیهٔ «شفافسازیِ» تمام و کمال وقایع را ندارد. الهامبخش این سبکْ جملهٔ معروف ویلیام فاکنر است که «تخیل معمولاً بهترین امر واقع (فاکت) است».گونزو ژورنالیسم محصولات شستهرفتهٔ مورد علاقهٔ مطبوعات را طرد میکند، و به جای آن در جستجوی رویکردی جسورانهتر است که در آن امکان موضعگیری صریح نسبت به وقایع مهیا باشد.
ادامه مطلب
+ ۱۳۹۱/۱۰/۰۶ 13:2 توسط جنگ داخلی | نظر بدهید
چه باید کرد؟
۱- ما باید فیلمهای سیاسی بسازیم.
۲- ما باید به گونهای سیاسی فیلم بسازیم.
۳- اولی و دومی در تعارض با یکدیگرند و به دو مفهوم مخالف از دنیا تعلق دارند.
۴- اولی به مفهوم ایدهآلیستی و متافیزیکی دنیا تعلق دارد.
۵- دومی به مفهوم علمی و دیالکتیکی دنیا تعلق دارد.
۶- فلسفه علمی علیه ایده آلیسم مبارزه میکند، و دیالکتیک علیه متافیزیک.
۷- این مبارزه، مبارزهای بین کهنه و نو، بین اندیشههای نو کهنه است.
۸- شیوه زندگی آدمیان، نحوه فکر و اندیشه آنان را تعیین میکند.
عوامل عمده جنگ ونا امنی در افغانستان
.
Create: 08/08/2015 - 15:44
By:
هادى غفارى
از دور زمانی است که افغانستان در بحران به سر برده ونا امنی ها روز به روز بیشتر میشود میخواهم با این قلم دلایل عمده ای جنک بحران را مورد ارزیابی قرار داده وراه های رسیدن به صلح را مطرح نمایم. نا امنی در افغانستان متاسفانه عوامل زیادی دارد که در قدم اول این عوامل را به دو عوامل خارجی وداخلی باید تقسیم کرد.عوامل تاثیر گزار آن میتواند دخالت کشورهای منطقه وجهان، نبود اقتصاد خود کفا ، نبود روحیه وحدت ملی، خصومت های بین المنطقه ای ،ضعف کاری وفساد حاکم در دولت، اجرا نشدن قانون ، بیکاری وبی شغلی مردم نبود اراده سیاسی برای ختم بحران از عوامل عمده ای بحران وجنگ به حساب می آید. دخالت کشورها در امور افغانستان: نه تنها کشورهای منطقه بلکه کشورهای فرا منطقه ای در بحران سازی افغانستان نقش داشته وهرکشوری به نحوی بر مبنای تعریف منافع شان دخالت بی شرمانه ای در امور افغانستان وایجاد بحران دارند بعضی کشورها به لباس دوست وبعضی هم بصورت غیر مستقیم تلاش دارند تا طبق استراتیژی خود وضعیت را در افغانستان رقم زنند . حالا این عوامل واهداف بحران سازی را در کشور مورد ارزیابی قرار داده تا باشد راه برای بیرون رفت از این وضعیت جستجو گردد و رسیدن به صلح پایدار از راه درست آن دنبال گردد . اینک میپردازیم به عوامل خارجی بحران در افغانستان پاکستان: پاکستان کشوریست که پس از بدو وجودیش در تلاش است تا از بحران سازی در افغانستان ثبات خود را در یابد مشکلات که بین افغانستان وپاکستان وجود دارد میتواند در قدم اول مسئله دیورند باشد از نظر پاکستان اگر افغانستان قدرت مند وبا اردوئ منظم قوتهای مسلح با تجهیزات وامکانات مدرن باشد آن وقت مسئله دیورند نه درسطح ادعا وسر زبانها بلکه بصورت عملی به یک کش ماکش این دو کشورمی انجامد از این رو پاکستان بر مبنای همین استراتیژی اش نه تنها در مقابل روسها از مجاهدین حمایت کرد وپس از آن گروه طالبان را آموزش وتجهیزنظامی کرد بلکه فعلا هم بصورت مستقیم وغیر مستقیم از گروه داعش حمایت نموده وآنرا با تجهیزات مدرن روانه افغانستان میکنند. اعلان مرگ ملا عمر وجلا الدین حقانی از رهبران گروه طالبان از طرف پاکستان این پیام را به طالبان میدهد که دیگر گروه طالبان رهبریت نداشته ویک تشکیلات قوی نخواهد بود با دادن چنین پیام راه را برای طالبان هموار میکند تا با گروه داعش که از قبل در ولایت های مختلف جاسازی شده اند بپیوندند . خلاصه پاکستان چه در گذشته وچه فعلا قصد نداشته است که در افغانستان صلح بیاید ودر آینده نیز مصمم است در قالب گروههای تند رو اسلامی بحران را حمایت نماید. البته پاکستان خصومت با کشورهای آسیاى میانه ندارد وحمایت از گروههای طالبان وداعش در افغانستان از جانب پاکستان صرف نا امن ساختن افغانستان میباشد تا به هر نحوی افغانستان را چه از نگاه اقتصادی وچه از نگاه سیاسی ونظامی تضعیف نماید. از طرف دیگر، رقابت پاکستان با هند سبب شده است که از افغانستان به عنوان میدان رقابت استفاده نموده وبا هم زور آزماى نمایند
با توجه به اینکه پاکستان با ایالات متحده آمریکا نیز روابط استراتیژیک داشته وآمریکا هم ترجیح میدهد که پاکستان شریک منطقه ای اش را نسبت به افغانستان ترجیح دهد از این رو نمی تواند فشار بیشتری را روی پاکستان وارد کند تا از تروریستان حمایت نکنند.
حمایت پاکستان از گروه های تروریستی در مرزهای کشورهای آسیای میانه وایران با توجه به رقابت واختلافات که آمریکايها باروسها وایران دارد خیلی نا خوشایند برای آمریکائها نیست از این جهت است که بی سرنشین های آمریکاى علاقه ای به هدف قرار دادن تروریست ها را در شمال ندارند. ایران : ایران کشور یست که در تقابل کشور آمریکا قرار دارد وسیاست شان نیز علیه آمریکاست هر پایگاهی را که آمریکايى ها در منطقه ایجاد ویا رهبری نماید مسلم است که حساسیت ایران را با خود دارد از این رو ایران هم سر مایه گذاری میکند تا سیستم دفاعی خود را شکل دهد واین سیستم دفاعی چه از طریق حمایت ازایجاد گروپهای مسلح درداخل افغانستان ویا از طریق بعضا حمایت از گروههای تروریستی موجود در افغانستان باشد به هر حال بدون دخالت نمیتواند در قضایای افغانستان باشد. مشکل دیگر ایران با افغانستان آبهایست که از افغانستان به آن کشور سرازیر میشود اگر افغانستان به توان برسد که بتواند از آبهایش به صورت درست استفاده نماید آنگاه آبهای افغانستان به صورت مجانی دیگر وارد خاک ایران نخواهد شد از این رو ایران نمیخواهد افغانستان تبدیل به یک کشور گردد که دارای اقتصاد خو دکفا باشد لذا حمایت از بی ثباتی افغانستان به نفع ایران خواهد بود . عربستان سعودی وکشورهای حاشیه خلیج فارس : کشورهای عرب تبار بعضا بر مبنای عقیدتی دینی ومذهبی وبعضی هم بر اساس رقابت های منطقوی وسیاسی بحران را در افغانستان حمایت میکنند وآنچه را که آنان با پالیسی های مشخص خود طراحی وحمایت میکنند مشکلات جدی امنیتی را در افغانستان به بار می آورد واین میتواند در قالب حمایت از طالبان با شد ویا فرستادن وحمایت از نیروهای داعش به افغانستان
عربستان سعودی بیشتر حمایت شان از طالبان وداعش در افغانستان بصورت سری واز طریق پاکستان وگهگاهی به صورت مستقیم به علتی میباشد که میخواهد رقیب منطقه ای خود ایران را سری جایش بنشاند ایران در کشورهای خاورمیانه مانند سوریه ،عراق، بحرین، یمن، لبنان نسبت به عربستان دست باز بیشتری پیدا کرده وترس عربستان اینست که ایران در افغانستان نسبت به عربستان پیشی نگیرد از این رو حمایت از گروههای تروریستی در افغانستان بخصوص گروه تند رو داعش تنها گزینه ای برای عربستان خواهد بود که در افغانستان آنان را حمایت مالی وتسلیحاتی نمایند .
عربستان میداند که گروه تند رو داعش که اغلبا علیه شیعه مذهب میباشد گزینه ای خوبی برای حلقه زدن ایران ومحدود کردن سیاست های منطقه ای ایران خواهد بود وبرای آنان باید سنگر ایجادکرد واین سنگر مناسب فقط وفقط میتواند افغانستان باشد که هیچ گونه نه اقتدار سیاسی در این کشور وجود دارد ونه ممانعت کاری . کشورهای دیگر عربی وشیخ نشین ها علاوه بر پیروی از عربستان برای حمایت از طالبان وداعش در افغانستان وکشورهای سوریه وعراق مسئله دینی وعقیدتی مذهبی را نیز دنبال نموده چنین برداشت دارند که این گروهها گویا حکم شریعت را به کشورهای اسلامی تطبیق میکنند از این ملحوظ است که پولهای زیادی را برای ماشین های جنگی آنان ارسال میکنند. آمریکا: مشترکات امریکا با عربستان وکشورهای حاشیه خلیج فارس که شرکای استراتیژیک شان در منطقه به حساب می آید در مورد ایران یکی میباشد همان سیاست را که کشورهای عربی دنبال میکنند آمریکا از آن حمایت میکند واما فراتر از ایران آمریکائها رقابت بزرگتری را با روسها دارد که باید از طریق دروازه ای عبوری افغانستان اهرم فشار را برای روسها ایجاد نماید به همین علت است که بحران شمال افغانستان بی نفع برای آمریکائها نخواهد بود. روسها وقتکه در مسئله اوکراین با اروپایها وآمریکایها در تقابل میشود آمریکا میداند که تحریم ها علیه روسها تاثیر چندانی نخواهد داشت زیرا روسها هم میتواند اهرم های فشاری را متقابلا برای اروپایها داشته باشد از جمله قطع گاز روسیه به اکراین واروپا ویا تحریم اموال تجارتی اروپا آمریکا به بازارهای روسیه ویا از طریق قطع ترانزیت کالاهای اروپای وآمریکای از طریق در یا ویا خاک روسیه ویا تحریم های بالمثل میتواند فشار های باشد که روسها نیز از آن به کار گیرد از این رو باید گزینه ای برای یک اهرم فشارایجاد شود وآن میتواند استفاده از گزینه ای پخش وتکثیر تروریستها باشد . انگلستان : انگلستان کشوریست که پاکستان به عنوان فرزند متولد شده ای آن است وپاکستان را همین انگلیسی ها بود که باگرفتن خاک هند وافغانستان به نام پاکستان به عنوان کشور مستقل طراحی تاسیس واز آن حمایت کرد . حتی برای بقای پاکستان که از یک حکومت ملی وبا ثبات در افغانستان متضرر میگردید طالبان را طراحی نمود که با پول عربستان به نفع پاکستان بجنگند وحکومت تحت امر پاکستان را در افغانستان ایجاد کند . هنوز هم شک وجود ندارد که سازمان استخبارات انگلستان با طالبان همکاری داشته ودر سطح رهبری شان نقش دارند. چین : کشور چین از تقویه اوغوری های مسلمان وتقویه افکار تندرو اسلامی که باعث مشکلات برای چین خواهد شد در صدد شده است که با لای پاکستان فشار وارد نماید تا مسئله صلح را با حکومت افغانستان روی دست گیرد اما گمان نمی رود این صلح دوامدار باشد زیرا صلح دوامدار در افغانستان نه به منافع آمریکاست ونه به منافع کشورهای عربی ونه هم پاکستان چین در اجلاس شانگهای تلاش کرد تا کشورهای که ذینفع از صلح افغانستان است وادار نماید که این پروسه را حمایت نمایند اما گمان نمیرود صلح را که روسیه چین وکشورهای آسیائ میانه دنبال میکنند به نتیجه ای برسد زیرا این کشورها ممکن ذی نفع از صلح افغانستان باشد اما کشورهای دیگری متضرر از این صلح میشوند. عوامل داخلی : نبود اقتصاد خود کفا : هر پلان استراتیژی چه در بخش زیربنای ،سیاسی ونظامی نیاز به اقتصاد وپول دارد وقتی ماشین جنگ در حرکت میشود باید هزینه ای مصارف آن تامین باشد وقتی زیربنای تاسیس میشود باید پول آن موجود باشد وقتی کارخانه ای ایجاد شود سرمایه نیز وجودداشته باشد والا هر پلان استراتیژی که ساخته شود و پشتوانه ای اقتصادی نداشته باشد پلان پا در هوا واستراتیژی ناکام خواهد بود . مثلا وقتی که پلان گرفته شود که دشمنان ومخالفین مسلح نا بود شود وپلان وتصمیم دولت همین باشد باید هزینه ای جنگی وسرکوب به جیب دولت موجود باشد والا با پول کشور های کمک دهنده این پلان عملی نخواهد شد زیرا اختیار جنگ به دست کسانی است که هزینه جنگ را میپردازند . مشکل افغانستان در این زمینه اینست که تمام هزینه ای جنگی معاش سربازان اعاشه واباته ، ادوات جنگی شان را دیگران اکمال میکنند در این صورت میتوانیم بگویم که نیروهای امنیتی که کرایه شده برای جنک میباشند نه اختیار پلان را دارند ونه اختیار جنگ را از طرف دیگر اکثریت سربازان که در قالب نظام وظیفه اجرا میکنند به هدف گرفتن معاش در این چوکات کار میکنند وتعدادی کمی اگر باشد که به معنی واقعی دفاع از کشور خاک وطن وناموس وظیفه اجرا نمایند. مشکلات دیگر در نظام رقابت های قومی مذهبی سمتی وزبانی اختلاصها از قرار دادیها خوراک وپوشاک سربازان حمایت نشدن آنان در میدان جنگ باعث ضعف بیشتر این نیروها شده است که نه تنها مورال آنان به پاین ترین سطح خود رسانیده بلکه مورال برای جنک ودفاع را از آنان گرفته است . نبود روحیه وحدت ملی : وحدت ملی در یک کشور یکی از اصولی ترین پایه های حکومت داری خوب وتداوم آن میباشد با تاسف گفت که در افغانستان به علت که روی این گزینه اصلا کار نشده ودر سطح بالا اختلافات قومی قبیله ای زبانی سمتی مذهبی وجود داشته و روحیه وحدت ملی را به کلی نابود ساخته است . من باب مثال بحث بالای چگونگی تزکره های الکترونیک که آیا نام اقوام ویا نام افغان زکر شود ونیز اختلافهای که بالای نام جاده ها پوهنتون ها به زبان پشتو ودری در پارلمان بین نماینده گان اختلاف باشد پس این باور به وجود می آید که روحیه وحدت ملی وهم پذیری در این کشور وجود ندارد . وهمچنین گماشتن وزرا به نمایندگی از اقوام وعزل ونصب ها بر اساس قومیت نشاندهنده اینست که در این کشور همه رفتار ها بر اساس قوم وقبیله پیش میرود نه به اساس شایسته سالاری . شما من باب نمونه یکی از وزارت های افغانستان را مورد ارزیابی قرار دهید که وزیرش یکی از اقوام افغانستان باشد آن وقت به این نتیجه میرسید که بالای بر 80 فیصد کارمندان مرکزی وولایات هم از همان قوم است . ضعف کاری ،فساد واجرانشدن قانون : ضعف کاری وفساد حاکم در ادارات مختلف دولتی باعث شده است که مردم از حکومت دلسرد شوند وبرای تامین عدالت دروازه ای دیگری را بکوبند ویا حد اقل از دولت مایوس شوند . در ادارات عدلی وقضای پرونده های دعاوی حتی تا پانزده سال به دوران میماند وحل نمیگردد واین دعاوی برای این طولانی میشود که از طرف های دعوا پول ورشوت اخذ نمایند . حتی موارد را رسانه ها گزارش دادند که در ادارات عدلی وقضای کار بجای رسیده که از زنان برای انجام کارش تقاضای نامشروع وغیر اخلاقی کرده اند . تطبیق قانون متاسفانه به هیج وجه یکسان تطبیق نمیشود وهرکه پول وواسطه داشته باشد به همان اندازه دوسیه هارا به نفع خود رقم میزنند فقط بعضی موارد که زیر زره بین رسانه ها فعالین مدنی وافکار عامه قرار میگیرند خوبتر رسیدگی میگردد
درگزینش افراد به پست های دولتی برای کسانی که در آن اداره شناس ویا معرف نداشته باشد حتی فورمه داده نمیشود استخدام ها فقط وفقط بر اساس قومیت زبان حزب دادن رشوه ویا شناس صورت میگیرد .
بعضی ادارات دولتی اجاره شده در قید یک قوم ویا حتی یک خانواده قرار دارد که هیچ بر رسی در این مورد انجام نمیشود اختلاصها به حدی پیشرفته و اسناد سازی شده به پیش میرود که نمیتوان مفتشین حتی از آن خلای را مشاهده نمایند
ودر بخش نظام نیز بها ندادن به خون سربازان که اجساد شان روزها در دست دشمن قرار داشته به انان توهین وتحقیر میکنند در میدان جنگ پشت جبهه ای نیست که آنان را حمایت کنند از قرار دادی های شان از آب ونان شان توسط بلند رتبه ها دزدیده میشود این ها عوامل اند که ضعف دولت میباشد وسیستم وجود ندارد که جلو فساد را گرفته وفساد گسترده را به حد اقل برسانند .
بی کاری وفقر اقتصادی : مواردی زیادی وجود دارد که شهروندان افغانستان بخاطر معاش که گروپهای مسلح آنان را میدهند در کنار آنان قرار میگیرند واز این قبیل شهروند کم نیست که عملا به صفوف مخالفین مسلح قرار گرفته اند . این شهروندان نه بخاطر عقیده نه بخاطر ترجیح گروههای مسلح ونه بخاطر مرام آنان با آنهاست بلکه برای سپری کردن زندگی وتهیه نان وغذای برای فامیل خود این کار را میکنند . شما فکر کنید وقتی اشتغال نباشد درآمد نباشد در ادارات دولتی هم استخدام ها بر اساس شناسا ئت ورشوه باشد حق دهید که شهروندان به صفوف مخالفین مسلح در آید زیرا نمیتوانند خود وفامیلش گرسنه باشند اگر سرقت وکارهای خلاف را انجام دهند که خطراتش بیشتر از آنست که در صفوف مخالفان بپیوندد. طبق یکی از گزارشهای کمسیون حقوق بشر افغانستان فیصدی زیادی از شهروندان که به مفسده ای اخلاقی رو آورده اند یکی از عواملش فقر اقتصادی بوده که آنان را مجبور به تن فروشی کرده است
واین موضوع بی کاری نیزیکی از عوامل عمده بحران در کشور بوده ودلایل آن نیز فقر اقتصادی وبیکاری وبی اشتغالی میباشد که شهروندان را به صفوف مخالفان مسلح سوق میدهد.
نبود اراده ای سیاسی : اراده ای سیاسی به دونوع میتوان تعبیر کرد یکی مربوط به خارجی ها ویکی هم داخلی ها داخلی ها ممکن اراده برای آوردن صلح وختم بحران داشته باشند اما این اراده بدون اراده ای خارجی ها امکان ندارد. اراده داخلی هم مربوط به دولت افغانستان است وهم مربوط به گروههای مسلح طالبان ، حزب اسلامی ودیگر گروههای درگیر جنگ
در بخش گروههای طالبان ، حزب اسلامی وگروپهای غیر قانونی تمام اراده شان به دست کشورهای بیرونی بخصوص پاکستان است.
ودر بخش دولت افغانستان نیز اراده در دست کسانی است که در دوران انتخابات صدها ميلیون دالر را خرچ کمپاین ها ونیز تامین معاشات امکانات وتجهیزات نیروهای امنیتی کرده وفعلا هم ادامه دارد . اراده خارجی هاهم برمبنای منافعشان که بعضی شان منافع مشترک داشته وبعضی هم در تقابل یکدیگر قراردارند نا هماهنگ میباشد
از این رو میتوان گفت که اولا اراده سیاسی برای حل بحران وجود ندارد واگر هم وجود داشته باشد اراده ها در بین خارجی ها وداخلی ها نا هماهنگ وحتی در تقابل هم قرار دارد.
اراده سیاسی زمانی میتواند کارساز باشد که طبق یک پلان هماهنگ شده با عوامل بیرونی وداخلی در یک مسیر درحرکت باشند نتایج : با برسی عوامل تاثیر گزار بحران افغانستان به این نتیجه میرسیم که کار صلح در افغانستان دشواری های زیادی دارد واین پروسه صلح که ایجاد شده هیچ ربطی با عوامل تاثیر گزار ندارد . شوراى عالی صلح افغانستان فقط وفقط از سطح بسیار ابتدائ یعنی گفتگو با گروپهای مسلح وآوردن آنان در کنار دولت گفتگو های رودر رو با شاخه های از طالبان را آغاز کرده که نمیتواند کلید برای تامین امنیت وصلح وثبات افغانستان باشد
اگر واقعا دولت افغانستان دنبال صلح وامنیت است راه را بپیماید که بحران از آن ریشه گرفته واز آن حمایت میشود والا این کارهای ابتدائ هیچ نتیجه ای برای افغانستان نخواهد داشت به جز فریب خوردن دولت وملت افغانستان که در تجربه های گذشته نیز ثابت شده است .
بحران سازان افغانستان میتوانند بحران را در قالب دیگری حمایت نمایند مثل که فعلا پروژه ای داعش را بعضی از ممالک روی دست گرفته که آنرا در افغانستان نیز جاگزینی برای طالبان کرده اند. وختم کلام اینکه تا پلان مشخص برای آوردن صلح با هماهنگی تمام عوامل بیرونی وتاثیر گزارروی دست گرفته نشود صلح وجود نخواهد داشت وبحران به هیچ عنوان از کشور ریشه کن نخواهد شد. یادداشت :این نوشتار مبین نظر نویسنده بوده و بیانگر نظر و پالیسی پژواک نیست.
ریشه های اصلی جنگ افغانستان
سه شنبه 18 جوزا 1395 - محمد رضا هویدا
ريشه هاي داخلي بحران افغانستان پنهان نگهداشته شده است. دولتمردان افغانستان به طور معمول از پذيرش مسئوليت هاي ادامه جنگ و ناامني خود داري مي کنند. فرافگني هاي دولتمردان افغانستان بهانه اي است که براي اينکه علت هاي اصلي بحران را بپوشانند. تجارت بزرگ مافياي مواد مخدر، غصب زمين هاي دولتي، پولشويي، استخراج معادن کشور، تجارت غير قانوني سلاح، جنگ هاي استخباراتي کشورهاي منطقه، تلاش براي تسلط بر منابع طبيعي و... از جمله عوامل ادامه جنگ در افغانستان به شمار مي روند. بدون درنظرداشت اين عوامل، فهم جنگ و بحران افغانستان غير ممکن است. صدها ميليون دالر براي مبارزه با مواد مخدر در افغانستان به مصرف رسيد، اما هيچ نشانه اي از کاهش کشت و قاچاق مواد مخدر به چشم نمي آيد. در عوض، به خاطر آلوده شدن ميليونها افغان به مواد مخدر، مصرف داخلي کشور به شدت بالا رفته است. تصور اينکه هزاران معتاد در مرکز شهر کابل تجمع کنند و مواد مخدر مورد نيازشان به راحتي تامين شود، بدون اينکه نيروهاي امنيتي و پوليس در جريان باشد، ساده لوحانه خواهد بود. همان گونه که تصور مبارزه موثر با کشت و قاچاق مواد مخدر با وجود خلاء هاي امنيتي و قانوني در ولاياتي که کشت کوکنار در آن جريان دارد، نادرست است. استفاده از پوشش اعتقادي و دين براي جنگ افغانستان يکي از شگردهاي ظريفي است که براي مردم عادي استفاده مي شود. در غير آن، بر کسي پوشيده نيست که جنگ عليه دولت افغانستان و کشتار شهروندان مسلمان و متدين و حمله بر مساجد و مدارس هيچ گونه توجيهي نمي تواند داشته باشد. کشيدن نقاب دين و استفاده از اعتقادات مردم براي قانع ساختن آنها براي جنگ مسلحانه عليه دولت، عمدتا براي نگه داشتن منابع اقتصادي و عوايد کلاني است که از بابت کشت و قاچاق مواد مخدر و ... به دست مي آورند. جالب اين است که مقامات امنيتي دولت در گذشته، بارها هشدار داده اند که شماري از مقامات دولتي در ناامني ها و گسترش قاچاق و کشت مواد مخدر دست دارند، و تهديد کرده بودند که ليست هايي دارند و آن ليست ها را به نشر خواهند رسانيد. اما همه آن تهديدها با سکوت همراه شدند و ليستي بيرون نيامد. در عين حال بسيارند کساني که در هنگام ورود به افغانستان و تصدي پست هاي دولتي، حتا پولي براي اجاره کردن يک خانه نداشتند، اما حالا هر کدام صاحب شرکت ها و خانه هاي مجلل و موترهاي زره و دو و دستگاه عريض و طويلي هستند. بسيارند وکلا و سناتوراني که در ابتداي وجود شان در شوراي ملي يک موتر عادي براي رفتن به ساختمان شوراي ملي را نداشتند و اکنون هر کدام صاحب ميليونها دالر پس انداز در داخل و خارج از کشور هستند. بحران افغانستان اگر ريشه هاي اعتقادي داشته باشد، بايد در مدارس و دانشگاه ها و دارالافتاء ها حل و فصل گردد. ولي اين بخش اعظم اين بحران به خاطر تسلط بر منابع و منافع مادي است و به همين جهت نيز راه به جايي نمي برد. کشورهاي خارجي نيز در اين صورت به سادگي مي توانند از باندهاي مافيايي براي پيشبرد اهداف خود استفاده نمايند. افغانستان براي بيرون رفتن از اين بحران، بيش از هر چيزي به نگاهي ژرف به درون و عوامل دروني بحران زا در کشور نياز دارد. جنگي که اکنون بر سر منابع طبيعي از جمله معادن در گرفته است، جنگي که بر سر تسلط بر عوايد گمرگ ها در ميان جناح ها جريان داشته است، جنگي بر سر عوايد ناشي از قاچاق و کشت مواد مخدر در جريان است، از جمله عوامل اصلي جنگ در افغانستان است. اينها مي توانند در شکل گروه هاي مذهبي و مخالفت هاي مسلحانه با پشتوانه ديني و استفاده از احساسات مردم رخ بنمايانند ولي حقيقت تلخ اين است که عوامل اصلي ريشه در جاهايي ديگري دارند.