Յովհաննէս ԲարսեղեանplaPoOi K R RrezWlwa
| Յովհաննէս Խաչատուր Բարսեղեան | |
|---|---|
|
267x400px | |
| Ծնած է | 25 Հոկտեմբեր 1920 |
| Ծննդավայր | Մաստարա |
| Վախճանած է | 2 Օգոստոս 2014 |
| Վախճանի վայրը | Երեւան |
| Քաղաքացիութիւն |
 Հայաստան |
| Ազգութիւն | հայ |
| Կրթութիւն | Երեւանի Պետական Համալսարան |
| Մասնագիտութիւն | Լեզուաբան |
| Աշխատավայր |
Խ. Աբովեանի Անուան Մանկավարժական Համալսարան Երեւանի Պետական Համալսարան Երեւանի Պետական Համալսարան |
| Պարգեւներ և մրցանակներ | Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան Հայկական ԽՍՀ գիտութեան վաստակաւոր գործիչ Մովսէս Խորենացիի մետալ «Պատվո նշան» շքանշան Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան |
Յովհաննէս Խաչատուր Բարսեղեան (25 Հոկտեմբեր 1920, Մաստարա - 2 Օգոստոս 2014, Երեւան), հայ լեզուաբան, բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր (1981), փրոֆէսոր (1982), ՀՀ գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (1970), ՀՀ Նախագահի մրցանակակիր (2003), Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետ (2010)։
Բովանդակութիւն
- 1 Կրթութիւն
- 2 Աշխատանքային գործունէութիւնը
- 3 Գործեր
- 4 Պարգեւներ եւ Կոչումներ
- 5 Արտաքին յղումներ
- 6 Ծանօթագրութիւններ
Կրթութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Աւարտած է Մաստարայի եօթնամեայ եւ Թալինի միջնակարգ դպրոցները։ 1938-ին ընդունուած է ԵՊՀ լեզուագրական բաժանմունքը։ 1941-ին 4-րդ տարեշրջանի ընթացքին, զօրակոչուած է բանակ, մասնակցած է Հայրենական Մեծ պատերազմին։ Երրորդ անգամ ծանր վիրաւորուելէ ետք, 1943-ին աւարտելով բանակի ծառայութիւնը, շարունակած է ուսումը եւ 1944-ին աւարտած համալսարանը։ 1945-1948 Դոկտորական վկայականը ստացած է ԵՊՀ-էն։
Աշխատանքային գործունէութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
1952-ին, պաշտպանած է թեկնածուական, 1981-ին, դոկտորական ատենախօսութիւն։ 1955-ին անոր շնորհուած է դոցենտի, իսկ 1984-ին փրոֆեսորի կոչում։
1946-1948 Յովհաննէս Բարսեղեան եղած է ԵՊՀ հայոց լեզուի ամպիոնի դասախօս, որմէ ետք, մինչեւ 1958, Երեւանի հեռակայ պետական մանկավարժական հիմնարկի հայոց լեզուի ամպիոնի դասախօս։ 1958-ին, ան կրկին տեղափոխուած է ԵՊՀ եւ 1969 ընտրուած է հայոց լեզուի ամպիոնի վարիչ։ 1977-1985 եղած է բանասիրութեան բաժանմունքի ղեկավար, 1985-1990 հայոց լեզուի պատմութեան ամպիոնի հիմնադիր-վարիչ։
Գործեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Բարսեղեանը հեղինակ է քանի մը տասնեակ գիտական յօդուածներու, աւելի քան 20 մենագրութեան, որոնց շարքին՝ «Արդի հայերէնի բայի եւ խոնարհման տեսութիւն» (Երեւան, 1953), «Մանուկ Աբեղեանի հինգ հոլովի տեսութիւնը եւ նրա հին ու նոր քննադատութիւնները» (Երեւան, 1967), «Հայերէնի խօսքի մասերու տարբերակման տեսութիւնները» (Երեւան, 1975), «Հայերէնի խօսքի մասերի ուսմունքը» (Երեւան, 1980)։1964-էն սկսեսլ, անոր խմբագրութեամբ, լրացումներով ու մեկնութիւններով պարբերաբար լոյս կը տեսնէ «Թերմինաբանական ուղեցոյցը» (վերջինը՝ Երեւան, 2006)։
Ան փրոֆեսորներ Թ. Խ. Յակոբեանի եւ Ստ. Տ. Մելիք-Բախշեանի հետ համահեղինակ է հինգ հատորեայ «Հայաստանի եւ յարակից շրջանների տեղանունների բառարանի»ն (Երեւան, 1986-2001)։ Գործընկերներուն մահէն ետք, ան խմբագրած ու հրատարակութեան պատրաստած է յիշեալ բառարանի վերջին երկու ստուարածաւալ հատորները։
2003-ին, այդ եզակի բառարանն արժանացած է ՀՀ Նախագահի մրցանակի։ Յովհ.Բարսեղեանի համահեղինակութեամբ կազմուած են հանրակրթական դպրոցի 4-րդ (Երեւան, 1970) և 5-7-րդ (Երեւան, 1965) դասարաններու «Հայոց լեզու» դասագիրքերը։
Բարսեղեանը 1969-1972 եղած է ԵՊՀ կուսկոմիտէի առաջին քարտուղար։ 1955-էն ան կատարած է ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհուրդին առընթեր թերմինաբանական կոմիտէի, իսկ 1992-էն ՀՀ կառավարութեան առընթեր լեզուի պետական տեսչութեան հայերէնի բարձրագույն խորհուրդի գիտքարտուղարի պարտականութիւնները։
Պարգեւներ եւ Կոչումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
1970-ին, Յովհաննէս Բարսեղեան արժանացած է ՀԽՍՀ գիտութեան վաստակաւոր գործիչի կոչման։ Պարգեւատրուած է «Պատուոյ նշան» (1981), Հայրենական Մեծ պատերազմի II աստիճանի (1985) շքանշաններով, «Մովսէս Խորենացի» եւ բազմաթիւ այլ մետալներով։ ՀՀ Նախագահի մրցանակակիր (2003), Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետ (2010)[1]։
Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
- «Հայագիտության մերօրյա հսկան. Հովհաննես Բարսեղյան» հոդվածը «Ազգ» օրաթերթում
- «Ուղղագրական-ուղղախօսական, թերմինաբանական բառարան», Յովհաննէս Խաչատուրի Բարսեղեան։ «Լոյս» Հրատարակչութիւն, Երեւան, 1973։
Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
- ↑ Հ. Խ. Բարսեղեանին Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով պարգեւատրելու մասին